Aśvamedhika Parva · Adhyaya 14.47

Adhyāya 47

अध्यायः 47

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §48–50 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
47.1MBH-14-47-1

ब्रह्मोवाच । संन्यासं तप इत्याहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः । ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ज्ञानं ब्रह्म परं विदुः ॥

brahmovāca । saṁnyāsaṁ tapa ity āhur vr̥ddhā niścitadarśinaḥ । brāhmaṇā brahmayonisthā jñānaṁ brahma paraṁ viduḥ ॥

47.2MBH-14-47-2

अविदूरात्परं ब्रह्म वेदविद्याव्यपाश्रयम् । निर्द्वंद्वं निर्गुणं नित्यमचिन्त्यं गुह्यमुत्तमम् ॥

avidūrāt paraṁ brahma vedavidyāvyapāśrayam । nirdvaṁdvaṁ nirguṇaṁ nityam acintyaṁ guhyam uttamam ॥

47.3MBH-14-47-3

ज्ञानेन तपसा चैव धीराः पश्यन्ति तत्पदम् । निर्णिक्ततमसः पूता व्युत्क्रान्तरजसोऽमलाः ॥

jñānena tapasā caiva dhīrāḥ paśyanti tat padam । nirṇiktatamasaḥ pūtā vyutkrāntarajaso ’malāḥ ॥

47.4MBH-14-47-4

तपसा क्षेममध्वानं गच्छन्ति परमैषिणः । संन्यासनिरता नित्यं ये ब्रह्मविदुषो जनाः ॥

tapasā kṣemam adhvānaṁ gacchanti paramaiṣiṇaḥ । saṁnyāsaniratā nityaṁ ye brahmaviduṣo janāḥ ॥

47.5MBH-14-47-5

तपः प्रदीप इत्याहुराचारो धर्मसाधकः । ज्ञानं त्वेव परं विद्म संन्यासस्तप उत्तमम् ॥

tapaḥ pradīpa ity āhur ācāro dharmasādhakaḥ । jñānaṁ tv eva paraṁ vidma saṁnyāsas tapa uttamam ॥

47.6MBH-14-47-6

यस्तु वेद निराबाधं ज्ञानं तत्त्वविनिश्चयात् । सर्वभूतस्थमात्मानं स सर्वगतिरिष्यते ॥

yas tu veda nirābādhaṁ jñānaṁ tattvaviniścayāt । sarvabhūtastham ātmānaṁ sa sarvagatir iṣyate ॥

47.7MBH-14-47-7

यो विद्वान्सहवासं च विवासं चैव पश्यति । तथैवैकत्वनानात्वे स दुःखात्परिमुच्यते ॥

yo vidvān sahavāsaṁ ca vivāsaṁ caiva paśyati । tathaivaikatvanānātve sa duḥkhāt parimucyate ॥

47.8MBH-14-47-8

यो न कामयते किंचिन्न किंचिदवमन्यते । इहलोकस्थ एवैष ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥

yo na kāmayate kiṁ cin na kiṁ cid avamanyate । ihalokastha evaiṣa brahmabhūyāya kalpate ॥

47.9MBH-14-47-9

प्रधानगुणतत्त्वज्ञः सर्वभूतविधानवित् । निर्ममो निरहंकारो मुच्यते नात्र संशयः ॥

pradhānaguṇatattvajñaḥ sarvabhūtavidhānavit । nirmamo nirahaṁkāro mucyate nātra saṁśayaḥ ॥

47.10MBH-14-47-10

निर्द्वंद्वो निर्नमस्कारो निःस्वधाकार एव च । निर्गुणं नित्यमद्वंद्वं प्रशमेनैव गच्छति ॥

nirdvaṁdvo nirnamaskāro niḥsvadhākāra eva ca । nirguṇaṁ nityam advaṁdvaṁ praśamenaiva gacchati ॥

47.11MBH-14-47-11

हित्वा गुणमयं सर्वं कर्म जन्तुः शुभाशुभम् । उभे सत्यानृते हित्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥

hitvā guṇamayaṁ sarvaṁ karma jantuḥ śubhāśubham । ubhe satyānr̥te hitvā mucyate nātra saṁśayaḥ ॥

47.12MBH-14-47-12

अव्यक्तबीजप्रभवो बुद्धिस्कन्धमयो महान् । महाहंकारविटप इन्द्रियान्तरकोटरः ॥

avyaktabījaprabhavo buddhiskandhamayo mahān । mahāhaṁkāraviṭapa indriyāntarakoṭaraḥ ॥

47.13MBH-14-47-13

महाभूतविशाखश्च विशेषप्रतिशाखवान् । सदापर्णः सदापुष्पः शुभाशुभफलोदयः । आजीवः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः ॥

mahābhūtaviśākhaś ca viśeṣapratiśākhavān । sadāparṇaḥ sadāpuṣpaḥ śubhāśubhaphalodayaḥ । ājīvaḥ sarvabhūtānāṁ brahmavr̥kṣaḥ sanātanaḥ ॥

47.14MBH-14-47-14

एतच्छित्त्वा च भित्त्वा च ज्ञानेन परमासिना । हित्वा चामरतां प्राप्य जह्याद्वै मृत्युजन्मनी । निर्ममो निरहंकारो मुच्यते नात्र संशयः ॥

etac chittvā ca bhittvā ca jñānena paramāsinā । hitvā cāmaratāṁ prāpya jahyād vai mr̥tyujanmanī । nirmamo nirahaṁkāro mucyate nātra saṁśayaḥ ॥

47.15MBH-14-47-15

द्वावेतौ पक्षिणौ नित्यौ सखायौ चाप्यचेतनौ । एताभ्यां तु परो यस्य चेतनावानिति स्मृतः ॥

dvāv etau pakṣiṇau nityau sakhāyau cāpy acetanau । etābhyāṁ tu paro yasya cetanāvān iti smr̥taḥ ॥

47.16MBH-14-47-16

अचेतनः सत्त्वसंघातयुक्तः; सत्त्वात्परं चेतयतेऽन्तरात्मा । स क्षेत्रज्ञः सत्त्वसंघातबुद्धि;र्गुणातिगो मुच्यते मृत्युपाशात् ॥

acetanaḥ sattvasaṁghātayuktaḥ; sattvāt paraṁ cetayate ’ntarātmā । sa kṣetrajñaḥ sattvasaṁghātabuddhir; guṇātigo mucyate mr̥tyupāśāt ॥