Adhyāya 25

वैशंपायन उवाच । ततो भागीरथीतीरे मेध्ये पुण्यजनोचिते । निवासमकरोद्राजा विदुरस्य मते स्थितः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tato bhāgīrathītīre medhye puṇyajanocite । nivāsam akarod rājā vidurasya mate sthitaḥ ॥

तत्रैनं पर्युपातिष्ठन्ब्राह्मणा राष्ट्रवासिनः । क्षत्रविट्शूद्रसंघाश्च बहवो भरतर्षभ ॥

tatrainaṁ paryupātiṣṭhan brāhmaṇā rāṣṭravāsinaḥ । kṣatraviṭśūdrasaṁghāś ca bahavo bharatarṣabha ॥

स तैः परिवृतो राजा कथाभिरभिनन्द्य तान् । अनुजज्ञे सशिष्यान्वै विधिवत्प्रतिपूज्य च ॥

sa taiḥ parivr̥to rājā kathābhir abhinandya tān । anujajñe saśiṣyān vai vidhivat pratipūjya ca ॥

सायाह्ने स महीपालस्ततो गङ्गामुपेत्य ह । चकार विधिवच्छौचं गान्धारी च यशस्विनी ॥

sāyāhne sa mahīpālas tato gaṅgām upetya ha । cakāra vidhivac chaucaṁ gāndhārī ca yaśasvinī ॥

तथैवान्ये पृथक्सर्वे तीर्थेष्वाप्लुत्य भारत । चक्रुः सर्वाः क्रियास्तत्र पुरुषा विदुरादयः ॥

tathaivānye pr̥thak sarve tīrtheṣv āplutya bhārata । cakruḥ sarvāḥ kriyās tatra puruṣā vidurādayaḥ ॥

कृतशौचं ततो वृद्धं श्वशुरं कुन्तिभोजजा । गान्धारीं च पृथा राजन्गङ्गातीरमुपानयत् ॥

kr̥taśaucaṁ tato vr̥ddhaṁ śvaśuraṁ kuntibhojajā । gāndhārīṁ ca pr̥thā rājan gaṅgātīram upānayat ॥

राज्ञस्तु याजकैस्तत्र कृतो वेदीपरिस्तरः । जुहाव तत्र वह्निं स नृपतिः सत्यसंगरः ॥

rājñas tu yājakais tatra kr̥to vedīparistaraḥ । juhāva tatra vahniṁ sa nr̥patiḥ satyasaṁgaraḥ ॥

ततो भागीरथीतीरात्कुरुक्षेत्रं जगाम सः । सानुगो नृपतिर्विद्वान्नियतः संयतेन्द्रियः ॥

tato bhāgīrathītīrāt kurukṣetraṁ jagāma saḥ । sānugo nr̥patir vidvān niyataḥ saṁyatendriyaḥ ॥

तत्राश्रमपदं धीमानभिगम्य स पार्थिवः । आससादाथ राजर्षिः शतयूपं मनीषिणम् ॥

tatrāśramapadaṁ dhīmān abhigamya sa pārthivaḥ । āsasādātha rājarṣiḥ śatayūpaṁ manīṣiṇam ॥

स हि राजा महानासीत्केकयेषु परंतपः । स पुत्रं मनुजैश्वर्ये निवेश्य वनमाविशत् ॥

sa hi rājā mahān āsīt kekayeṣu paraṁtapaḥ । sa putraṁ manujaiśvarye niveśya vanam āviśat ॥

तेनासौ सहितो राजा ययौ व्यासाश्रमं तदा । तत्रैनं विधिवद्राजन्प्रत्यगृह्णात्कुरूद्वहम् ॥

tenāsau sahito rājā yayau vyāsāśramaṁ tadā । tatrainaṁ vidhivad rājan pratyagr̥hṇāt kurūdvaham ॥

स दीक्षां तत्र संप्राप्य राजा कौरवनन्दनः । शतयूपाश्रमे तस्मिन्निवासमकरोत्तदा ॥

sa dīkṣāṁ tatra saṁprāpya rājā kauravanandanaḥ । śatayūpāśrame tasmin nivāsam akarot tadā ॥

तस्मै सर्वं विधिं राजन्राजाचख्यौ महामतिः । आरण्यकं महाराज व्यासस्यानुमते तदा ॥

tasmai sarvaṁ vidhiṁ rājan rājācakhyau mahāmatiḥ । āraṇyakaṁ mahārāja vyāsasyānumate tadā ॥

एवं स तपसा राजा धृतराष्ट्रो महामनाः । योजयामास चात्मानं तांश्चाप्यनुचरांस्तदा ॥

evaṁ sa tapasā rājā dhr̥tarāṣṭro mahāmanāḥ । yojayām āsa cātmānaṁ tāṁś cāpy anucarāṁs tadā ॥

तथैव देवी गान्धारी वल्कलाजिनवासिनी । कुन्त्या सह महाराज समानव्रतचारिणी ॥

tathaiva devī gāndhārī valkalājinavāsinī । kuntyā saha mahārāja samānavratacāriṇī ॥

कर्मणा मनसा वाचा चक्षुषा चापि ते नृप । संनियम्येन्द्रियग्राममास्थिताः परमं तपः ॥

karmaṇā manasā vācā cakṣuṣā cāpi te nr̥pa । saṁniyamyendriyagrāmam āsthitāḥ paramaṁ tapaḥ ॥

त्वगस्थिभूतः परिशुष्कमांसो; जटाजिनी वल्कलसंवृताङ्गः । स पार्थिवस्तत्र तपश्चचार; महर्षिवत्तीव्रमपेतदोषः ॥

tvagasthibhūtaḥ pariśuṣkamāṁso; jaṭājinī valkalasaṁvr̥tāṅgaḥ । sa pārthivas tatra tapaś cacāra; maharṣivat tīvram apetadoṣaḥ ॥

क्षत्ता च धर्मार्थविदग्र्यबुद्धिः; ससंजयस्तं नृपतिं सदारम् । उपाचरद्घोरतपो जितात्मा; तदा कृशो वल्कलचीरवासाः ॥

kṣattā ca dharmārthavid agryabuddhiḥ; sasaṁjayas taṁ nr̥patiṁ sadāram । upācarad ghoratapo jitātmā; tadā kr̥śo valkalacīravāsāḥ ॥