93.1MBH-13-93-1
युधिष्ठिर उवाच । द्विजातयो व्रतोपेता हविस्ते यदि भुञ्जते । अन्नं ब्राह्मणकामाय कथमेतत्पितामह ॥
yudhiṣṭhira uvāca । dvijātayo vratopetā havis te yadi bhuñjate । annaṁ brāhmaṇakāmāya katham etat pitāmaha ॥
Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.93
Adhyāya 93
अध्यायः 93
Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira · भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §92–94 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
93.2MBH-13-93-2
भीष्म उवाच । अवेदोक्तव्रताश्चैव भुञ्जानाः कार्यकारिणः । वेदोक्तेषु तु भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर ॥
bhīṣma uvāca । avedoktavratāś caiva bhuñjānāḥ kāryakāriṇaḥ । vedokteṣu tu bhuñjānā vrataluptā yudhiṣṭhira ॥
93.3MBH-13-93-3
युधिष्ठिर उवाच । यदिदं तप इत्याहुरुपवासं पृथग्जनाः । तपः स्यादेतदिह वै तपोऽन्यद्वापि किं भवेत् ॥
yudhiṣṭhira uvāca । yad idaṁ tapa ity āhur upavāsaṁ pr̥thagjanāḥ । tapaḥ syād etad iha vai tapo ’nyad vāpi kiṁ bhavet ॥
93.4MBH-13-93-4
भीष्म उवाच । मासार्धमासौ नोपवसेद्यत्तपो मन्यते जनः । आत्मतन्त्रोपघाती यो न तपस्वी न धर्मवित् ॥
bhīṣma uvāca । māsārdhamāsau nopavased yat tapo manyate janaḥ । ātmatantropaghātī yo na tapasvī na dharmavit ॥
93.5MBH-13-93-5
त्यागस्यापि च संपत्तिः शिष्यते तप उत्तमम् । सदोपवासी च भवेद्ब्रह्मचारी तथैव च ॥
tyāgasyāpi ca saṁpattiḥ śiṣyate tapa uttamam । sadopavāsī ca bhaved brahmacārī tathaiva ca ॥
93.6MBH-13-93-6
मुनिश्च स्यात्सदा विप्रो देवांश्चैव सदा यजेत् । कुटुम्बिको धर्मकामः सदास्वप्नश्च भारत ॥
muniś ca syāt sadā vipro devāṁś caiva sadā yajet । kuṭumbiko dharmakāmaḥ sadāsvapnaś ca bhārata ॥
93.7MBH-13-93-7
अमृताशी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत् । ऋतवादी सदा च स्यान्नियतश्च सदा भवेत् ॥
amr̥tāśī sadā ca syāt pavitrī ca sadā bhavet । r̥tavādī sadā ca syān niyataś ca sadā bhavet ॥
93.8MBH-13-93-8
विघसाशी सदा च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः । अमांसाशी सदा च स्यात्पवित्री च सदा भवेत् ॥
vighasāśī sadā ca syāt sadā caivātithipriyaḥ । amāṁsāśī sadā ca syāt pavitrī ca sadā bhavet ॥
93.9MBH-13-93-9
युधिष्ठिर उवाच । कथं सदोपवासी स्याद्ब्रह्मचारी च पार्थिव । विघसाशी कथं च स्यात्कथं चैवातिथिप्रियः ॥
yudhiṣṭhira uvāca । kathaṁ sadopavāsī syād brahmacārī ca pārthiva । vighasāśī kathaṁ ca syāt kathaṁ caivātithipriyaḥ ॥
93.10MBH-13-93-10
भीष्म उवाच । अन्तरा सायमाशं च प्रातराशं तथैव च । सदोपवासी भवति यो न भुङ्क्तेऽन्तरा पुनः ॥
bhīṣma uvāca । antarā sāyamāśaṁ ca prātarāśaṁ tathaiva ca । sadopavāsī bhavati yo na bhuṅkte ’ntarā punaḥ ॥
93.11MBH-13-93-11
भार्यां गच्छन्ब्रह्मचारी सदा भवति चैव ह । ऋतवादी सदा च स्याद्दानशीलश्च मानवः ॥
bhāryāṁ gacchan brahmacārī sadā bhavati caiva ha । r̥tavādī sadā ca syād dānaśīlaś ca mānavaḥ ॥
93.12MBH-13-93-12
अभक्षयन्वृथा मांसममांसाशी भवत्युत । दानं ददत्पवित्री स्यादस्वप्नश्च दिवास्वपन् ॥
abhakṣayan vr̥thā māṁsam amāṁsāśī bhavaty uta । dānaṁ dadat pavitrī syād asvapnaś ca divāsvapan ॥
93.13MBH-13-93-13
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु नरः सदा । अमृतं केवलं भुङ्क्ते इति विद्धि युधिष्ठिर ॥
bhr̥tyātithiṣu yo bhuṅkte bhuktavatsu naraḥ sadā । amr̥taṁ kevalaṁ bhuṅkte iti viddhi yudhiṣṭhira ॥
93.14MBH-13-93-14
अभुक्तवत्सु नाश्नाति ब्राह्मणेषु तु यो नरः । अभोजनेन तेनास्य जितः स्वर्गो भवत्युत ॥
abhuktavatsu nāśnāti brāhmaṇeṣu tu yo naraḥ । abhojanena tenāsya jitaḥ svargo bhavaty uta ॥
93.15MBH-13-93-15
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च भृत्येभ्योऽतिथिभिः सह । अवशिष्टानि यो भुङ्क्ते तमाहुर्विघसाशिनम् ॥
devebhyaś ca pitr̥bhyaś ca bhr̥tyebhyo ’tithibhiḥ saha । avaśiṣṭāni yo bhuṅkte tam āhur vighasāśinam ॥
93.16MBH-13-93-16
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणः स्मृताः । उपस्थिता ह्यप्सरोभिर्गन्धर्वैश्च जनाधिप ॥
teṣāṁ lokā hy aparyantāḥ sadane brahmaṇaḥ smr̥tāḥ । upasthitā hy apsarobhir gandharvaiś ca janādhipa ॥
93.17MBH-13-93-17
देवतातिथिभिः सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते । रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिरनुत्तमा ॥
devatātithibhiḥ sārdhaṁ pitr̥bhiś copabhuñjate । ramante putrapautraiś ca teṣāṁ gatir anuttamā ॥