Adhyāya 85

वसिष्ठ उवाच । अपि चेदं पुरा राम श्रुतं मे ब्रह्मदर्शनम् । पितामहस्य यद्वृत्तं ब्रह्मणः परमात्मनः ॥

vasiṣṭha uvāca । api cedaṁ purā rāma śrutaṁ me brahmadarśanam । pitāmahasya yadvr̥ttaṁ brahmaṇaḥ paramātmanaḥ ॥

देवस्य महतस्तात वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् । ऐश्वर्ये वारुणे राम रुद्रस्येशस्य वै प्रभो ॥

devasya mahatas tāta vāruṇīṁ bibhratas tanum । aiśvarye vāruṇe rāma rudrasyeśasya vai prabho ॥

आजग्मुर्मुनयः सर्वे देवाश्चाग्निपुरोगमाः । यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषट्कारश्च मूर्तिमान् ॥

ājagmur munayaḥ sarve devāś cāgnipurogamāḥ । yajñāṅgāni ca sarvāṇi vaṣaṭkāraś ca mūrtimān ॥

मूर्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः । ऋग्वेदश्चागमत्तत्र पदक्रमविभूषितः ॥

mūrtimanti ca sāmāni yajūṁṣi ca sahasraśaḥ । r̥gvedaś cāgamat tatra padakramavibhūṣitaḥ ॥

लक्षणानि स्वराः स्तोभा निरुक्तं स्वरभक्तयः । ओंकारश्चावसन्नेत्रे निग्रहप्रग्रहौ तथा ॥

lakṣaṇāni svarāḥ stobhā niruktaṁ svarabhaktayaḥ । oṁkāraś cāvasan netre nigrahapragrahau tathā ॥

वेदाश्च सोपनिषदो विद्या सावित्र्यथापि च । भूतं भव्यं भविष्यच्च दधार भगवाञ्शिवः । जुह्वच्चात्मन्यथात्मानं स्वयमेव तदा प्रभो ॥

vedāś ca sopaniṣado vidyā sāvitry athāpi ca । bhūtaṁ bhavyaṁ bhaviṣyac ca dadhāra bhagavāñ śivaḥ । juhvac cātmany athātmānaṁ svayam eva tadā prabho ॥

देवपत्न्यश्च कन्याश्च देवानां चैव मातरः । आजग्मुः सहितास्तत्र तदा भृगुकुलोद्वह ॥

devapatnyaś ca kanyāś ca devānāṁ caiva mātaraḥ । ājagmuḥ sahitās tatra tadā bhr̥gukulodvaha ॥

यज्ञं पशुपतेः प्रीता वरुणस्य महात्मनः । स्वयंभुवस्तु ता दृष्ट्वा रेतः समपतद्भुवि ॥

yajñaṁ paśupateḥ prītā varuṇasya mahātmanaḥ । svayaṁbhuvas tu tā dr̥ṣṭvā retaḥ samapatad bhuvi ॥

तस्य शुक्रस्य निष्पन्दात्पांसून्संगृह्य भूमितः । प्रास्यत्पूषा कराभ्यां वै तस्मिन्नेव हुताशने ॥

tasya śukrasya niṣpandāt pāṁsūn saṁgr̥hya bhūmitaḥ । prāsyat pūṣā karābhyāṁ vai tasminn eva hutāśane ॥

ततस्तस्मिन्संप्रवृत्ते सत्रे ज्वलितपावके । ब्रह्मणो जुह्वतस्तत्र प्रादुर्भावो बभूव ह ॥

tatas tasmin saṁpravr̥tte satre jvalitapāvake । brahmaṇo juhvatas tatra prādurbhāvo babhūva ha ॥

स्कन्नमात्रं च तच्छुक्रं स्रुवेण प्रतिगृह्य सः । आज्यवन्मन्त्रवच्चापि सोऽजुहोद्भृगुनन्दन ॥

skannamātraṁ ca tac chukraṁ sruveṇa pratigr̥hya saḥ । ājyavan mantravac cāpi so ’juhod bhr̥gunandana ॥

ततः संजनयामास भूतग्रामं स वीर्यवान् । ततस्तु तेजसस्तस्माज्जज्ञे लोकेषु तैजसम् ॥

tataḥ saṁjanayām āsa bhūtagrāmaṁ sa vīryavān । tatas tu tejasas tasmāj jajñe lokeṣu taijasam ॥

तमसस्तामसा भावा व्यापि सत्त्वं तथोभयम् । सगुणस्तेजसो नित्यं तमस्याकाशमेव च ॥

tamasas tāmasā bhāvā vyāpi sattvaṁ tathobhayam । saguṇas tejaso nityaṁ tamasy ākāśam eva ca ॥

सर्वभूतेष्वथ तथा सत्त्वं तेजस्तथा तमः । शुक्रे हुतेऽग्नौ तस्मिंस्तु प्रादुरासंस्त्रयः प्रभो ॥

sarvabhūteṣv atha tathā sattvaṁ tejas tathā tamaḥ । śukre hute ’gnau tasmiṁs tu prādurāsaṁs trayaḥ prabho ॥

पुरुषा वपुषा युक्ता युक्ताः प्रसवजैर्गुणैः । भृगित्येव भृगुः पूर्वमङ्गारेभ्योऽङ्गिराभवत् ॥

puruṣā vapuṣā yuktā yuktāḥ prasavajair guṇaiḥ । bhr̥g ity eva bhr̥guḥ pūrvam aṅgārebhyo ’ṅgirābhavat ॥

अङ्गारसंश्रयाच्चैव कविरित्यपरोऽभवत् । सह ज्वालाभिरुत्पन्नो भृगुस्तस्माद्भृगुः स्मृतः ॥

aṅgārasaṁśrayāc caiva kavir ity aparo ’bhavat । saha jvālābhir utpanno bhr̥gus tasmād bhr̥guḥ smr̥taḥ ॥

मरीचिभ्यो मरीचिस्तु मारीचः कश्यपो ह्यभूत् । अङ्गारेभ्योऽङ्गिरास्तात वालखिल्याः शिलोच्चयात् । अत्रैवात्रेति च विभो जातमत्रिं वदन्त्यपि ॥

marīcibhyo marīcis tu mārīcaḥ kaśyapo hy abhūt । aṅgārebhyo ’ṅgirās tāta vālakhilyāḥ śiloccayāt । atraivātreti ca vibho jātam atriṁ vadanty api ॥

तथा भस्मव्यपोहेभ्यो ब्रह्मर्षिगणसंमिताः । वैखानसाः समुत्पन्नास्तपःश्रुतगुणेप्सवः । अश्रुतोऽस्य समुत्पन्नावश्विनौ रूपसंमतौ ॥

tathā bhasmavyapohebhyo brahmarṣigaṇasaṁmitāḥ । vaikhānasāḥ samutpannās tapaḥśrutaguṇepsavaḥ । aśruto ’sya samutpannāv aśvinau rūpasaṁmatau ॥

शेषाः प्रजानां पतयः स्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे । ऋषयो लोमकूपेभ्यः स्वेदाच्छन्दो मलात्मकम् ॥

śeṣāḥ prajānāṁ patayaḥ srotobhyas tasya jajñire । r̥ṣayo lomakūpebhyaḥ svedāc chando malātmakam ॥

एतस्मात्कारणादाहुरग्निं सर्वास्तु देवताः । ऋषयः श्रुतसंपन्ना वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥

etasmāt kāraṇād āhur agniṁ sarvās tu devatāḥ । r̥ṣayaḥ śrutasaṁpannā vedaprāmāṇyadarśanāt ॥

यानि दारूणि ते मासा निर्यासाः पक्षसंज्ञिताः । अहोरात्रा मुहूर्तास्तु पित्तं ज्योतिश्च वारुणम् ॥

yāni dārūṇi te māsā niryāsāḥ pakṣasaṁjñitāḥ । ahorātrā muhūrtās tu pittaṁ jyotiś ca vāruṇam ॥

रौद्रं लोहितमित्याहुर्लोहितात्कनकं स्मृतम् । तन्मैत्रमिति विज्ञेयं धूमाच्च वसवः स्मृताः ॥

raudraṁ lohitam ity āhur lohitāt kanakaṁ smr̥tam । tan maitram iti vijñeyaṁ dhūmāc ca vasavaḥ smr̥tāḥ ॥

अर्चिषो याश्च ते रुद्रास्तथादित्या महाप्रभाः । उद्दिष्टास्ते तथाङ्गारा ये धिष्ण्येषु दिवि स्थिताः ॥

arciṣo yāś ca te rudrās tathādityā mahāprabhāḥ । uddiṣṭās te tathāṅgārā ye dhiṣṇyeṣu divi sthitāḥ ॥

आदिनाथश्च लोकस्य तत्परं ब्रह्म तद्ध्रुवम् । सर्वकामदमित्याहुस्तत्र हव्यमुदावहत् ॥

ādināthaś ca lokasya tat paraṁ brahma tad dhruvam । sarvakāmadam ity āhus tatra havyam udāvahat ॥

ततोऽब्रवीन्महादेवो वरुणः परमात्मकः । मम सत्रमिदं दिव्यमहं गृहपतिस्त्विह ॥

tato ’bravīn mahādevo varuṇaḥ paramātmakaḥ । mama satram idaṁ divyam ahaṁ gr̥hapatis tv iha ॥

त्रीणि पूर्वाण्यपत्यानि मम तानि न संशयः । इति जानीत खगमा मम यज्ञफलं हि तत् ॥

trīṇi pūrvāṇy apatyāni mama tāni na saṁśayaḥ । iti jānīta khagamā mama yajñaphalaṁ hi tat ॥

अग्निरुवाच । मदङ्गेभ्यः प्रसूतानि मदाश्रयकृतानि च । ममैव तान्यपत्यानि वरुणो ह्यवशात्मकः ॥

agnir uvāca । madaṅgebhyaḥ prasūtāni madāśrayakr̥tāni ca । mamaiva tāny apatyāni varuṇo hy avaśātmakaḥ ॥

अथाब्रवील्लोकगुरुर्ब्रह्मा लोकपितामहः । ममैव तान्यपत्यानि मम शुक्रं हुतं हि तत् ॥

athābravīl lokagurur brahmā lokapitāmahaḥ । mamaiva tāny apatyāni mama śukraṁ hutaṁ hi tat ॥

अहं वक्ता च मन्त्रस्य होता शुक्रस्य चैव ह । यस्य बीजं फलं तस्य शुक्रं चेत्कारणं मतम् ॥

ahaṁ vaktā ca mantrasya hotā śukrasya caiva ha । yasya bījaṁ phalaṁ tasya śukraṁ cet kāraṇaṁ matam ॥

ततोऽब्रुवन्देवगणाः पितामहमुपेत्य वै । कृताञ्जलिपुटाः सर्वे शिरोभिरभिवन्द्य च ॥

tato ’bruvan devagaṇāḥ pitāmaham upetya vai । kr̥tāñjalipuṭāḥ sarve śirobhir abhivandya ca ॥

वयं च भगवन्सर्वे जगच्च सचराचरम् । तवैव प्रसवाः सर्वे तस्मादग्निर्विभावसुः । वरुणश्चेश्वरो देवो लभतां काममीप्सितम् ॥

vayaṁ ca bhagavan sarve jagac ca sacarācaram । tavaiva prasavāḥ sarve tasmād agnir vibhāvasuḥ । varuṇaś ceśvaro devo labhatāṁ kāmam īpsitam ॥

निसर्गाद्वरुणश्चापि ब्रह्मणो यादसां पतिः । जग्राह वै भृगुं पूर्वमपत्यं सूर्यवर्चसम् ॥

nisargād varuṇaś cāpi brahmaṇo yādasāṁ patiḥ । jagrāha vai bhr̥guṁ pūrvam apatyaṁ sūryavarcasam ॥

ईश्वरोऽङ्गिरसं चाग्नेरपत्यार्थेऽभ्यकल्पयत् । पितामहस्त्वपत्यं वै कविं जग्राह तत्त्ववित् ॥

īśvaro ’ṅgirasaṁ cāgner apatyārthe ’bhyakalpayat । pitāmahas tv apatyaṁ vai kaviṁ jagrāha tattvavit ॥

तदा स वारुणः ख्यातो भृगुः प्रसवकर्मकृत् । आग्नेयस्त्वङ्गिराः श्रीमान्कविर्ब्राह्मो महायशाः । भार्गवाङ्गिरसौ लोके लोकसंतानलक्षणौ ॥

tadā sa vāruṇaḥ khyāto bhr̥guḥ prasavakarmakr̥t । āgneyas tv aṅgirāḥ śrīmān kavir brāhmo mahāyaśāḥ । bhārgavāṅgirasau loke lokasaṁtānalakṣaṇau ॥

एते विप्रवराः सर्वे प्रजानां पतयस्त्रयः । सर्वं संतानमेतेषामिदमित्युपधारय ॥

ete vipravarāḥ sarve prajānāṁ patayas trayaḥ । sarvaṁ saṁtānam eteṣām idam ity upadhāraya ॥

भृगोस्तु पुत्रास्तत्रासन्सप्त तुल्या भृगोर्गुणैः । च्यवनो वज्रशीर्षश्च शुचिरौर्वस्तथैव च ॥

bhr̥gos tu putrās tatrāsan sapta tulyā bhr̥gor guṇaiḥ । cyavano vajraśīrṣaś ca śucir aurvas tathaiva ca ॥

शुक्रो वरेण्यश्च विभुः सवनश्चेति सप्त ते । भार्गवा वारुणाः सर्वे येषां वंशे भवानपि ॥

śukro vareṇyaś ca vibhuḥ savanaś ceti sapta te । bhārgavā vāruṇāḥ sarve yeṣāṁ vaṁśe bhavān api ॥

अष्टौ चाङ्गिरसः पुत्रा वारुणास्तेऽप्युदाहृताः । बृहस्पतिरुतथ्यश्च वयस्यः शान्तिरेव च ॥

aṣṭau cāṅgirasaḥ putrā vāruṇās te ’py udāhr̥tāḥ । br̥haspatir utathyaś ca vayasyaḥ śāntir eva ca ॥

घोरो विरूपः संवर्तः सुधन्वा चाष्टमः स्मृतः । एतेऽष्टावग्निजाः सर्वे ज्ञाननिष्ठा निरामयाः ॥

ghoro virūpaḥ saṁvartaḥ sudhanvā cāṣṭamaḥ smr̥taḥ । ete ’ṣṭāv agnijāḥ sarve jñānaniṣṭhā nirāmayāḥ ॥

ब्राह्मणस्य कवेः पुत्रा वारुणास्तेऽप्युदाहृताः । अष्टौ प्रसवजैर्युक्ता गुणैर्ब्रह्मविदः शुभाः ॥

brāhmaṇasya kaveḥ putrā vāruṇās te ’py udāhr̥tāḥ । aṣṭau prasavajair yuktā guṇair brahmavidaḥ śubhāḥ ॥

कविः काव्यश्च विष्णुश्च बुद्धिमानुशनास्तथा । भृगुश्च विरजाश्चैव काशी चोग्रश्च धर्मवित् ॥

kaviḥ kāvyaś ca viṣṇuś ca buddhimān uśanās tathā । bhr̥guś ca virajāś caiva kāśī cograś ca dharmavit ॥

अष्टौ कविसुता ह्येते सर्वमेभिर्जगत्ततम् । प्रजापतय एते हि प्रजानां यैरिमाः प्रजाः ॥

aṣṭau kavisutā hy ete sarvam ebhir jagat tatam । prajāpataya ete hi prajānāṁ yair imāḥ prajāḥ ॥

एवमङ्गिरसश्चैव कवेश्च प्रसवान्वयैः । भृगोश्च भृगुशार्दूल वंशजैः सततं जगत् ॥

evam aṅgirasaś caiva kaveś ca prasavānvayaiḥ । bhr̥goś ca bhr̥guśārdūla vaṁśajaiḥ satataṁ jagat ॥

वरुणश्चादितो विप्र जग्राह प्रभुरीश्वरः । कविं तात भृगुं चैव तस्मात्तौ वारुणौ स्मृतौ ॥

varuṇaś cādito vipra jagrāha prabhur īśvaraḥ । kaviṁ tāta bhr̥guṁ caiva tasmāt tau vāruṇau smr̥tau ॥

जग्राहाङ्गिरसं देवः शिखी तस्माद्धुताशनः । तस्मादङ्गिरसो ज्ञेयाः सर्व एव तदन्वयाः ॥

jagrāhāṅgirasaṁ devaḥ śikhī tasmād dhutāśanaḥ । tasmād aṅgiraso jñeyāḥ sarva eva tadanvayāḥ ॥

ब्रह्मा पितामहः पूर्वं देवताभिः प्रसादितः । इमे नः संतरिष्यन्ति प्रजाभिर्जगदीश्वराः ॥

brahmā pitāmahaḥ pūrvaṁ devatābhiḥ prasāditaḥ । ime naḥ saṁtariṣyanti prajābhir jagadīśvarāḥ ॥

सर्वे प्रजानां पतयः सर्वे चातितपस्विनः । त्वत्प्रसादादिमं लोकं तारयिष्यन्ति शाश्वतम् ॥

sarve prajānāṁ patayaḥ sarve cātitapasvinaḥ । tvatprasādād imaṁ lokaṁ tārayiṣyanti śāśvatam ॥

तथैव वंशकर्तारस्तव तेजोविवर्धनाः । भवेयुर्वेदविदुषः सर्वे वाक्पतयस्तथा ॥

tathaiva vaṁśakartāras tava tejovivardhanāḥ । bhaveyur vedaviduṣaḥ sarve vākpatayas tathā ॥

देवपक्षधराः सौम्याः प्राजापत्या महर्षयः । आप्नुवन्ति तपश्चैव ब्रह्मचर्यं परं तथा ॥

devapakṣadharāḥ saumyāḥ prājāpatyā maharṣayaḥ । āpnuvanti tapaś caiva brahmacaryaṁ paraṁ tathā ॥

सर्वे हि वयमेते च तवैव प्रसवः प्रभो । देवानां ब्राह्मणानां च त्वं हि कर्ता पितामह ॥

sarve hi vayam ete ca tavaiva prasavaḥ prabho । devānāṁ brāhmaṇānāṁ ca tvaṁ hi kartā pitāmaha ॥

मरीचिमादितः कृत्वा सर्वे चैवाथ भार्गवाः । अपत्यानीति संप्रेक्ष्य क्षमयाम पितामह ॥

marīcim āditaḥ kr̥tvā sarve caivātha bhārgavāḥ । apatyānīti saṁprekṣya kṣamayāma pitāmaha ॥

ते त्वनेनैव रूपेण प्रजनिष्यन्ति वै प्रजाः । स्थापयिष्यन्ति चात्मानं युगादिनिधने तथा ॥

te tv anenaiva rūpeṇa prajaniṣyanti vai prajāḥ । sthāpayiṣyanti cātmānaṁ yugādinidhane tathā ॥

एवमेतत्पुरा वृत्तं तस्य यज्ञे महात्मनः । देवश्रेष्ठस्य लोकादौ वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् ॥

evam etat purā vr̥ttaṁ tasya yajñe mahātmanaḥ । devaśreṣṭhasya lokādau vāruṇīṁ bibhratas tanum ॥

अग्निर्ब्रह्मा पशुपतिः शर्वो रुद्रः प्रजापतिः । अग्नेरपत्यमेतद्वै सुवर्णमिति धारणा ॥

agnir brahmā paśupatiḥ śarvo rudraḥ prajāpatiḥ । agner apatyam etad vai suvarṇam iti dhāraṇā ॥

अग्न्यभावे च कुर्वन्ति वह्निस्थानेषु काञ्चनम् । जामदग्न्य प्रमाणज्ञा वेदश्रुतिनिदर्शनात् ॥

agnyabhāve ca kurvanti vahnisthāneṣu kāñcanam । jāmadagnya pramāṇajñā vedaśrutinidarśanāt ॥

कुशस्तम्बे जुहोत्यग्निं सुवर्णं तत्र संस्थितम् । हुते प्रीतिकरीमृद्धिं भगवांस्तत्र मन्यते ॥

kuśastambe juhoty agniṁ suvarṇaṁ tatra saṁsthitam । hute prītikarīm r̥ddhiṁ bhagavāṁs tatra manyate ॥

तस्मादग्निपराः सर्वा देवता इति शुश्रुम । ब्रह्मणो हि प्रसूतोऽग्निरग्नेरपि च काञ्चनम् ॥

tasmād agniparāḥ sarvā devatā iti śuśruma । brahmaṇo hi prasūto ’gnir agner api ca kāñcanam ॥

तस्माद्ये वै प्रयच्छन्ति सुवर्णं धर्मदर्शिनः । देवतास्ते प्रयच्छन्ति समस्ता इति नः श्रुतम् ॥

tasmād ye vai prayacchanti suvarṇaṁ dharmadarśinaḥ । devatās te prayacchanti samastā iti naḥ śrutam ॥

तस्य चातमसो लोका गच्छतः परमां गतिम् । स्वर्लोके राजराज्येन सोऽभिषिच्येत भार्गव ॥

tasya cātamaso lokā gacchataḥ paramāṁ gatim । svarloke rājarājyena so ’bhiṣicyeta bhārgava ॥

आदित्योदयने प्राप्ते विधिमन्त्रपुरस्कृतम् । ददाति काञ्चनं यो वै दुःस्वप्नं प्रतिहन्ति सः ॥

ādityodayane prāpte vidhimantrapuraskr̥tam । dadāti kāñcanaṁ yo vai duḥsvapnaṁ pratihanti saḥ ॥

ददात्युदितमात्रे यस्तस्य पाप्मा विधूयते । मध्याह्ने ददतो रुक्मं हन्ति पापमनागतम् ॥

dadāty uditamātre yas tasya pāpmā vidhūyate । madhyāhne dadato rukmaṁ hanti pāpam anāgatam ॥

ददाति पश्चिमां संध्यां यः सुवर्णं धृतव्रतः । ब्रह्मवाय्वग्निसोमानां सालोक्यमुपयाति सः ॥

dadāti paścimāṁ saṁdhyāṁ yaḥ suvarṇaṁ dhr̥tavrataḥ । brahmavāyvagnisomānāṁ sālokyam upayāti saḥ ॥

सेन्द्रेषु चैव लोकेषु प्रतिष्ठां प्राप्नुते शुभाम् । इह लोके यशः प्राप्य शान्तपाप्मा प्रमोदते ॥

sendreṣu caiva lokeṣu pratiṣṭhāṁ prāpnute śubhām । iha loke yaśaḥ prāpya śāntapāpmā pramodate ॥

ततः संपद्यतेऽन्येषु लोकेष्वप्रतिमः सदा । अनावृतगतिश्चैव कामचारी भवत्युत ॥

tataḥ saṁpadyate ’nyeṣu lokeṣv apratimaḥ sadā । anāvr̥tagatiś caiva kāmacārī bhavaty uta ॥

न च क्षरति तेभ्यः स शश्वच्चैवाप्नुते महत् । सुवर्णमक्षयं दत्त्वा लोकानाप्नोति पुष्कलान् ॥

na ca kṣarati tebhyaḥ sa śaśvac caivāpnute mahat । suvarṇam akṣayaṁ dattvā lokān āpnoti puṣkalān ॥

यस्तु संजनयित्वाग्निमादित्योदयनं प्रति । दद्याद्वै व्रतमुद्दिश्य सर्वान्कामान्समश्नुते ॥

yas tu saṁjanayitvāgnim ādityodayanaṁ prati । dadyād vai vratam uddiśya sarvān kāmān samaśnute ॥

अग्निरित्येव तत्प्राहुः प्रदानं वै सुखावहम् । यथेष्टगुणसंपन्नं प्रवर्तकमिति स्मृतम् ॥

agnir ity eva tat prāhuḥ pradānaṁ vai sukhāvaham । yatheṣṭaguṇasaṁpannaṁ pravartakam iti smr̥tam ॥

भीष्म उवाच । इत्युक्तः स वसिष्ठेन जामदग्न्यः प्रतापवान् । ददौ सुवर्णं विप्रेभ्यो व्यमुच्यत च किल्बिषात् ॥

bhīṣma uvāca । ity uktaḥ sa vasiṣṭhena jāmadagnyaḥ pratāpavān । dadau suvarṇaṁ viprebhyo vyamucyata ca kilbiṣāt ॥

एतत्ते सर्वमाख्यातं सुवर्णस्य महीपते । प्रदानस्य फलं चैव जन्म चाग्न्यमनुत्तमम् ॥

etat te sarvam ākhyātaṁ suvarṇasya mahīpate । pradānasya phalaṁ caiva janma cāgnyam anuttamam ॥

तस्मात्त्वमपि विप्रेभ्यः प्रयच्छ कनकं बहु । ददत्सुवर्णं नृपते किल्बिषाद्विप्रमोक्ष्यसि ॥

tasmāt tvam api viprebhyaḥ prayaccha kanakaṁ bahu । dadat suvarṇaṁ nr̥pate kilbiṣād vipramokṣyasi ॥