वैशंपायन उवाच । श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः । युधिष्ठिरः शांतनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । śrutvā dharmān aśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ । yudhiṣṭhiraḥ śāṁtanavaṁ punar evābhyabhāṣata ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana · भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §146–148 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः । युधिष्ठिरः शांतनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । śrutvā dharmān aśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ । yudhiṣṭhiraḥ śāṁtanavaṁ punar evābhyabhāṣata ॥
किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् । स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥
kim ekaṁ daivataṁ loke kiṁ vāpy ekaṁ parāyaṇam । stuvantaḥ kaṁ kam arcantaḥ prāpnuyur mānavāḥ śubham ॥
को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः । किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥
ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṁ bhavataḥ paramo mataḥ । kiṁ japan mucyate jantur janmasaṁsārabandhanāt ॥
भीष्म उवाच । जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् । स्तुवन्नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥
bhīṣma uvāca । jagatprabhuṁ devadevam anantaṁ puruṣottamam । stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ ॥
तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् । ध्यायन्स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥
tam eva cārcayan nityaṁ bhaktyā puruṣam avyayam । dhyāyan stuvan namasyaṁś ca yajamānas tam eva ca ॥
अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् । लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥
anādinidhanaṁ viṣṇuṁ sarvalokamaheśvaram । lokādhyakṣaṁ stuvan nityaṁ sarvaduḥkhātigo bhavet ॥
ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् । लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥
brahmaṇyaṁ sarvadharmajñaṁ lokānāṁ kīrtivardhanam । lokanāthaṁ mahad bhūtaṁ sarvabhūtabhavodbhavam ॥
एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः । यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥
eṣa me sarvadharmāṇāṁ dharmo ’dhikatamo mataḥ । yad bhaktyā puṇḍarīkākṣaṁ stavair arcen naraḥ sadā ॥
परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः । परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥
paramaṁ yo mahat tejaḥ paramaṁ yo mahat tapaḥ । paramaṁ yo mahad brahma paramaṁ yaḥ parāyaṇam ॥
पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् । दैवतं देवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥
pavitrāṇāṁ pavitraṁ yo maṅgalānāṁ ca maṅgalam । daivataṁ devatānāṁ ca bhūtānāṁ yo ’vyayaḥ pitā ॥
यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे । यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥
yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavanty ādiyugāgame । yasmiṁś ca pralayaṁ yānti punar eva yugakṣaye ॥
तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते । विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम् ॥
tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate । viṣṇor nāmasahasraṁ me śr̥ṇu pāpabhayāpaham ॥
यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः । ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥
yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ । r̥ṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye ॥
विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः । भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥
viśvaṁ viṣṇur vaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ । bhūtakr̥d bhūtabhr̥d bhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ ॥
पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः । अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥
pūtātmā paramātmā ca muktānāṁ paramā gatiḥ । avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño ’kṣara eva ca ॥
योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः । नारसिंहवपुः श्रीमान्केशवः पुरुषोत्तमः ॥
yogo yogavidāṁ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ । nārasiṁhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ ॥
सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः । संभवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥
sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇur bhūtādir nidhir avyayaḥ । saṁbhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhur īśvaraḥ ॥
स्वयंभूः शंभुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥
svayaṁbhūḥ śaṁbhur ādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ । anādinidhano dhātā vidhātā dhātur uttamaḥ ॥
अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः । विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥
aprameyo hr̥ṣīkeśaḥ padmanābho ’maraprabhuḥ । viśvakarmā manus tvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ ॥
अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः । प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥
agrāhyaḥ śāśvataḥ kr̥ṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ । prabhūtas trikakubdhāma pavitraṁ maṅgalaṁ param ॥
ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥
īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ । hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ ॥
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः । अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥
īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ । anuttamo durādharṣaḥ kr̥tajñaḥ kr̥tir ātmavān ॥
सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः । अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥
sureśaḥ śaraṇaṁ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ । ahaḥ saṁvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ ॥
अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः । वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः ॥
ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādir acyutaḥ । vr̥ṣākapir ameyātmā sarvayogaviniḥsr̥taḥ ॥
वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्मा संमितः समः । अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥
vasur vasumanāḥ satyaḥ samātmā saṁmitaḥ samaḥ । amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vr̥ṣakarmā vr̥ṣākr̥tiḥ ॥
रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः । अमृतः शाश्वतः स्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥
rudro bahuśirā babhrur viśvayoniḥ śuciśravāḥ । amr̥taḥ śāśvataḥ sthāṇur varāroho mahātapāḥ ॥
सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः । वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः ॥
sarvagaḥ sarvavid bhānur viṣvakseno janārdanaḥ । vedo vedavid avyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ ॥
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥
lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kr̥tākr̥taḥ । caturātmā caturvyūhaś caturdaṁṣṭraś caturbhujaḥ ॥
भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः । अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥
bhrājiṣṇur bhojanaṁ bhoktā sahiṣṇur jagadādijaḥ । anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ ॥
उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः । अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥
upendro vāmanaḥ prāṁśur amoghaḥ śucir ūrjitaḥ । atīndraḥ saṁgrahaḥ sargo dhr̥tātmā niyamo yamaḥ ॥
वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः । अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥
vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ । atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ ॥
महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः । अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥
mahābuddhir mahāvīryo mahāśaktir mahādyutiḥ । anirdeśyavapuḥ śrīmān ameyātmā mahādridhr̥k ॥
महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः । अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥
maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṁ gatiḥ । aniruddhaḥ surānando govindo govidāṁ patiḥ ॥
मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः । हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥
marīcir damano haṁsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ । hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ ॥
अमृत्युः सर्वदृक्सिंहः संधाता संधिमान्स्थिरः । अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥
amr̥tyuḥ sarvadr̥k siṁhaḥ saṁdhātā saṁdhimān sthiraḥ । ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā ॥
गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥
gurur gurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ । nimiṣo ’nimiṣaḥ sragvī vācaspatir udāradhīḥ ॥
अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान्न्यायो नेता समीरणः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥
agraṇīr grāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ । sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt ॥
आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः । अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥
āvartano nivr̥ttātmā saṁvr̥taḥ saṁpramardanaḥ । ahaḥ saṁvartako vahnir anilo dharaṇīdharaḥ ॥
सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः । सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥
suprasādaḥ prasannātmā viśvadhr̥g viśvabhug vibhuḥ । satkartā satkr̥taḥ sādhur jahnur nārāyaṇo naraḥ ॥
असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः । सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥
asaṁkhyeyo ’prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakr̥c chuciḥ । siddhārthaḥ siddhasaṁkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ ॥
वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः । वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥
vr̥ṣāhī vr̥ṣabho viṣṇur vr̥ṣaparvā vr̥ṣodaraḥ । vardhano vardhamānaś ca viviktaḥ śrutisāgaraḥ ॥
सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः । नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥
subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ । naikarūpo br̥hadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ ॥
ओजस्तेजो द्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः । ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥
ojas tejo dyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ । r̥ddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraś candrāṁśur bhāskaradyutiḥ ॥
अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः । औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥
amr̥tāṁśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ । auṣadhaṁ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ ॥
भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनिलः । कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥
bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano ’nilaḥ । kāmahā kāmakr̥t kāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ ॥
युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः । अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥
yugādikr̥d yugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ । adr̥śyo vyaktarūpaś ca sahasrajid anantajit ॥
इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः । क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥
iṣṭo viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vr̥ṣaḥ । krodhahā krodhakr̥t kartā viśvabāhur mahīdharaḥ ॥
अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः । अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥
acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ । apāṁ nidhir adhiṣṭhānam apramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ॥
स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः । वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरंदरः ॥
skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ । vāsudevo br̥hadbhānur ādidevaḥ puraṁdaraḥ ॥
अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः । अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥
aśokas tāraṇas tāraḥ śūraḥ śaurir janeśvaraḥ । anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ ॥
पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् । महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥
padmanābho ’ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhr̥t । maharddhir r̥ddho vr̥ddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ ॥
अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः । सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान्समितिंजयः ॥
atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havir hariḥ । sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiṁjayaḥ ॥
विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः । महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥
vikṣaro rohito mārgo hetur dāmodaraḥ sahaḥ । mahīdharo mahābhāgo vegavān amitāśanaḥ ॥
उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः । करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥
udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ । karaṇaṁ kāraṇaṁ kartā vikartā gahano guhaḥ ॥
व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः । परर्द्धिः परमः स्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥
vyavasāyo vyavasthānaḥ saṁsthānaḥ sthānado dhruvaḥ । pararddhiḥ paramaḥ spaṣṭas tuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ ॥
रामो विरामो विरतो मार्गो नेयो नयोऽनयः । वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥
rāmo virāmo virato mārgo neyo nayo ’nayaḥ । vīraḥ śaktimatāṁ śreṣṭho dharmo dharmavid uttamaḥ ॥
वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः । हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥
vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pr̥thuḥ । hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyur adhokṣajaḥ ॥
ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः । उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥
r̥tuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ । ugraḥ saṁvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ ॥
विस्तारः स्थावरः स्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् । अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥
vistāraḥ sthāvaraḥ sthāṇuḥ pramāṇaṁ bījam avyayam । artho ’nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ ॥
अनिर्विण्णः स्थविष्ठो भूर्धर्मयूपो महामखः । नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥
anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho bhūr dharmayūpo mahāmakhaḥ । nakṣatranemir nakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ ॥
यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः । सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥
yajña ijyo mahejyaś ca kratuḥ satraṁ satāṁ gatiḥ । sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānam uttamam ॥
सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् । मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥
suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhr̥t । manoharo jitakrodho vīrabāhur vidāraṇaḥ ॥
स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् । वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥
svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakr̥t । vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ ॥
धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् । अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥
dharmagub dharmakr̥d dharmī sad asat kṣaram akṣaram । avijñātā sahasrāṁśur vidhātā kr̥talakṣaṇaḥ ॥
गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः । आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥
gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṁho bhūtamaheśvaraḥ । ādidevo mahādevo deveśo devabhr̥d guruḥ ॥
उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः । शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥
uttaro gopatir goptā jñānagamyaḥ purātanaḥ । śarīrabhūtabhr̥d bhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ ॥
सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः । विनयो जयः सत्यसंधो दाशार्हः सात्वतां पतिः ॥
somapo ’mr̥tapaḥ somaḥ purujit purusattamaḥ । vinayo jayaḥ satyasaṁdho dāśārhaḥ sātvatāṁ patiḥ ॥
जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः । अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥
jīvo vinayitā sākṣī mukundo ’mitavikramaḥ । ambhonidhir anantātmā mahodadhiśayo ’ntakaḥ ॥
अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः । आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥
ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ । ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ ॥
महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः । त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥
maharṣiḥ kapilācāryaḥ kr̥tajño medinīpatiḥ । tripadas tridaśādhyakṣo mahāśr̥ṅgaḥ kr̥tāntakr̥t ॥
महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी । गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥
mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī । guhyo gabhīro gahano guptaś cakragadādharaḥ ॥
वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः संकर्षणोऽच्युतः । वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥
vedhāḥ svāṅgo ’jitaḥ kr̥ṣṇo dr̥ḍhaḥ saṁkarṣaṇo ’cyutaḥ । varuṇo vāruṇo vr̥kṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ ॥
भगवान्भगहा नन्दी वनमाली हलायुधः । आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥
bhagavān bhagahā nandī vanamālī halāyudhaḥ । ādityo jyotir ādityaḥ sahiṣṇur gatisattamaḥ ॥
सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः । दिवःस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥
sudhanvā khaṇḍaparaśur dāruṇo draviṇapradaḥ । divaḥspr̥k sarvadr̥g vyāso vācaspatir ayonijaḥ ॥
त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् । संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥
trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṁ bheṣajaṁ bhiṣak । saṁnyāsakr̥c chamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam ॥
शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः । गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥
śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ । gohito gopatir goptā vr̥ṣabhākṣo vr̥ṣapriyaḥ ॥
अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः । श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतां वरः ॥
anivartī nivr̥ttātmā saṁkṣeptā kṣemakr̥c chivaḥ । śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṁ varaḥ ॥
श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः । श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥
śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ । śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmām̐l lokatrayāśrayaḥ ॥
स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः । विजितात्मा विधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥
svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandir jyotir gaṇeśvaraḥ । vijitātmā vidheyātmā satkīrtiś chinnasaṁśayaḥ ॥
उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतः स्थिरः । भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥
udīrṇaḥ sarvataścakṣur anīśaḥ śāśvataḥ sthiraḥ । bhūśayo bhūṣaṇo bhūtir viśokaḥ śokanāśanaḥ ॥
अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः । अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥
arciṣmān arcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ । aniruddho ’pratirathaḥ pradyumno ’mitavikramaḥ ॥
कालनेमिनिहा वीरः शूरः शौरिर्जनेश्वरः । त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥
kālaneminihā vīraḥ śūraḥ śaurir janeśvaraḥ । trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ ॥
कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः । अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनंजयः ॥
kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kr̥tāgamaḥ । anirdeśyavapur viṣṇur vīro ’nanto dhanaṁjayaḥ ॥
ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः । ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥
brahmaṇyo brahmakr̥d brahmā brahma brahmavivardhanaḥ । brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ ॥
महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः । महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥
mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ । mahākratur mahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ ॥
स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः । पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥
stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṁ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ । pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtir anāmayaḥ ॥
मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः । वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥
manojavas tīrthakaro vasuretā vasupradaḥ । vasuprado vāsudevo vasur vasumanā haviḥ ॥
सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः । शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥
sadgatiḥ satkr̥tiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ । śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ ॥
भूतावासो वासुदेवो सर्वासुनिलयोऽनलः । दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥
bhūtāvāso vāsudevo sarvāsunilayo ’nalaḥ । darpahā darpado dr̥pto durdharo ’thāparājitaḥ ॥
विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् । अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥
viśvamūrtir mahāmūrtir dīptamūrtir amūrtimān । anekamūrtir avyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ ॥
एको नैकः सवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम् । लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥
eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṁ yat tat padam anuttamam । lokabandhur lokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ ॥
सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी । वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥
suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaś candanāṅgadī । vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghr̥tāśīr acalaś calaḥ ॥
अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् । सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥
amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhr̥k । sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ ॥
तेजो वृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः । प्रग्रहो निग्रहोऽव्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥
tejo vr̥ṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhr̥tāṁ varaḥ । pragraho nigraho ’vyagro naikaśr̥ṅgo gadāgrajaḥ ॥
चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः । चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥
caturmūrtiś caturbāhuś caturvyūhaś caturgatiḥ । caturātmā caturbhāvaś caturvedavid ekapāt ॥
समावर्तो निवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः । दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥
samāvarto nivr̥ttātmā durjayo duratikramaḥ । durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā ॥
शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः । इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥
śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantus tantuvardhanaḥ । indrakarmā mahākarmā kr̥takarmā kr̥tāgamaḥ ॥
उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः । अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥
udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ । arko vājasanaḥ śr̥ṅgī jayantaḥ sarvavij jayī ॥
सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः । महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥
suvarṇabindur akṣobhyaḥ sarvavāg īśvareśvaraḥ । mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ ॥
कुमुदः कुंदरः कुन्दः पर्जन्यः पवनोऽनिलः । अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥
kumudaḥ kuṁdaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pavano ’nilaḥ । amr̥tāṁśo ’mr̥tavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ ॥
सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः । न्यग्रोधोदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥
sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujic chatrutāpanaḥ । nyagrodhodumbaro ’śvatthaś cāṇūrāndhraniṣūdanaḥ ॥
सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः । अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥
sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ । amūrtir anagho ’cintyo bhayakr̥d bhayanāśanaḥ ॥
अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् । अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥
aṇur br̥hat kr̥śaḥ sthūlo guṇabhr̥n nirguṇo mahān । adhr̥taḥ svadhr̥taḥ svāsyaḥ prāgvaṁśo vaṁśavardhanaḥ ॥
भारभृत्कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः । आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥
bhārabhr̥t kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ । āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ ॥
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः । अपराजितः सर्वसहो नियन्ता नियमो यमः ॥
dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ । aparājitaḥ sarvasaho niyantā niyamo yamaḥ ॥
सत्त्ववान्सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः । अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः ॥
sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ । abhiprāyaḥ priyārho ’rhaḥ priyakr̥t prītivardhanaḥ ॥
विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः । रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥
vihāyasagatir jyotiḥ surucir hutabhug vibhuḥ । ravir virocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ ॥
अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकदोऽग्रजः । अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतम् ॥
ananto hutabhug bhoktā sukhado naikado ’grajaḥ । anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānam adbhutam ॥
सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः । स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥
sanāt sanātanatamaḥ kapilaḥ kapir avyayaḥ । svastidaḥ svastikr̥t svasti svastibhuk svastidakṣiṇaḥ ॥
अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः । शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥
araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramy ūrjitaśāsanaḥ । śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ ॥
अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणां वरः । विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥
akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṁ varaḥ । vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ ॥
उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः । वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥
uttāraṇo duṣkr̥tihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ । vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ ॥
अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः । चतुरस्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥
anantarūpo ’nantaśrīr jitamanyur bhayāpahaḥ । caturasro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ ॥
अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः । जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥
anādir bhūr bhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ । janano janajanmādir bhīmo bhīmaparākramaḥ ॥
आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः । ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥
ādhāranilayo dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ । ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ ॥
प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणकृत्प्राणजीवनः । तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥
pramāṇaṁ prāṇanilayaḥ prāṇakr̥t prāṇajīvanaḥ । tattvaṁ tattvavid ekātmā janmamr̥tyujarātigaḥ ॥
भूर्भुवः स्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः । यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥
bhūr bhuvaḥ svas tarus tāraḥ savitā prapitāmahaḥ । yajño yajñapatir yajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ ॥
यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः । यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥
yajñabhr̥d yajñakr̥d yajñī yajñabhug yajñasādhanaḥ । yajñāntakr̥d yajñaguhyam annam annāda eva ca ॥
आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः । देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥
ātmayoniḥ svayaṁjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ । devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ ॥
शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ॥
śaṅkhabhr̥n nandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ । rathāṅgapāṇir akṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ ॥
इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः । नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥
itīdaṁ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ । nāmnāṁ sahasraṁ divyānām aśeṣeṇa prakīrtitam ॥
य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् । नाशुभं प्राप्नुयात्किंचित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥
ya idaṁ śr̥ṇuyān nityaṁ yaś cāpi parikīrtayet । nāśubhaṁ prāpnuyāt kiṁ cit so ’mutreha ca mānavaḥ ॥
वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥
vedāntago brāhmaṇaḥ syāt kṣatriyo vijayī bhavet । vaiśyo dhanasamr̥ddhaḥ syāc chūdraḥ sukham avāpnuyāt ॥
धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् । कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाः ॥
dharmārthī prāpnuyād dharmam arthārthī cārtham āpnuyāt । kāmān avāpnuyāt kāmī prajārthī cāpnuyāt prajāḥ ॥
भक्तिमान्यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः । सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत् ॥
bhaktimān yaḥ sadotthāya śucis tadgatamānasaḥ । sahasraṁ vāsudevasya nāmnām etat prakīrtayet ॥
यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च । अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयश्चाप्नोत्यनुत्तमम् ॥
yaśaḥ prāpnoti vipulaṁ jñātiprādhānyam eva ca । acalāṁ śriyam āpnoti śreyaś cāpnoty anuttamam ॥
न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति । भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः ॥
na bhayaṁ kva cid āpnoti vīryaṁ tejaś ca vindati । bhavaty arogo dyutimān balarūpaguṇānvitaḥ ॥
रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । भयान्मुच्येत भीतश्च मुच्येतापन्न आपदः ॥
rogārto mucyate rogād baddho mucyeta bandhanāt । bhayān mucyeta bhītaś ca mucyetāpanna āpadaḥ ॥
दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् । स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥
durgāṇy atitaraty āśu puruṣaḥ puruṣottamam । stuvan nāmasahasreṇa nityaṁ bhaktisamanvitaḥ ॥
वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः । सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥
vāsudevāśrayo martyo vāsudevaparāyaṇaḥ । sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam ॥
न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् । जन्ममृत्युजराव्याधिभयं वाप्युपजायते ॥
na vāsudevabhaktānām aśubhaṁ vidyate kva cit । janmamr̥tyujarāvyādhibhayaṁ vāpy upajāyate ॥
इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः । युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥
imaṁ stavam adhīyānaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ । yujyetātmasukhakṣāntiśrīdhr̥tismr̥tikīrtibhiḥ ॥
न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः । भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥
na krodho na ca mātsaryaṁ na lobho nāśubhā matiḥ । bhavanti kr̥tapuṇyānāṁ bhaktānāṁ puruṣottame ॥
द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः । वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥
dyauḥ sacandrārkanakṣatrā khaṁ diśo bhūr mahodadhiḥ । vāsudevasya vīryeṇa vidhr̥tāni mahātmanaḥ ॥
ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् । जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम् ॥
sasurāsuragandharvaṁ sayakṣoragarākṣasam । jagad vaśe vartatedaṁ kr̥ṣṇasya sacarācaram ॥
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः । वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥
indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṁ tejo balaṁ dhr̥tiḥ । vāsudevātmakāny āhuḥ kṣetraṁ kṣetrajña eva ca ॥
सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥
sarvāgamānām ācāraḥ prathamaṁ parikalpyate । ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhur acyutaḥ ॥
ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः । जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम् ॥
r̥ṣayaḥ pitaro devā mahābhūtāni dhātavaḥ । jaṅgamājaṅgamaṁ cedaṁ jagan nārāyaṇodbhavam ॥
योगो ज्ञानं तथा सांख्यं विद्याः शिल्पानि कर्म च । वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥
yogo jñānaṁ tathā sāṁkhyaṁ vidyāḥ śilpāni karma ca । vedāḥ śāstrāṇi vijñānam etat sarvaṁ janārdanāt ॥
एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः । त्रीँल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥
eko viṣṇur mahad bhūtaṁ pr̥thag bhūtāny anekaśaḥ । trīm̐l lokān vyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhug avyayaḥ ॥
इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् । पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥
imaṁ stavaṁ bhagavato viṣṇor vyāsena kīrtitam । paṭhed ya icchet puruṣaḥ śreyaḥ prāptuṁ sukhāni ca ॥
विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभवाप्ययम् । भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम् ॥
viśveśvaram ajaṁ devaṁ jagataḥ prabhavāpyayam । bhajanti ye puṣkarākṣaṁ na te yānti parābhavam ॥