120.1MBH-13-120-1
भीष्म उवाच । क्षत्रधर्ममनुप्राप्तः स्मरन्नेव स वीर्यवान् । त्यक्त्वा स कीटतां राजंश्चचार विपुलं तपः ॥
bhīṣma uvāca । kṣatradharmam anuprāptaḥ smarann eva sa vīryavān । tyaktvā sa kīṭatāṁ rājaṁś cacāra vipulaṁ tapaḥ ॥
Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.120
Adhyāya 120
अध्यायः 120
Who speaks here भीष्म bhīṣma · व्यास vyāsa · कीट kīṭa
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §118–120 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
120.2MBH-13-120-2
तस्य धर्मार्थविदुषो दृष्ट्वा तद्विपुलं तपः । आजगाम द्विजश्रेष्ठः कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥
tasya dharmārthaviduṣo dr̥ṣṭvā tad vipulaṁ tapaḥ । ājagāma dvijaśreṣṭhaḥ kr̥ṣṇadvaipāyanas tadā ॥
120.3MBH-13-120-3
व्यास उवाच । क्षात्रं चैव व्रतं कीट भूतानां परिपालनम् । क्षात्रं चैव व्रतं ध्यायंस्ततो विप्रत्वमेष्यसि ॥
vyāsa uvāca । kṣātraṁ caiva vrataṁ kīṭa bhūtānāṁ paripālanam । kṣātraṁ caiva vrataṁ dhyāyaṁs tato vipratvam eṣyasi ॥
120.4MBH-13-120-4
पाहि सर्वाः प्रजाः सम्यक्शुभाशुभविदात्मवान् । शुभैः संविभजन्कामैरशुभानां च पावनैः ॥
pāhi sarvāḥ prajāḥ samyak śubhāśubhavid ātmavān । śubhaiḥ saṁvibhajan kāmair aśubhānāṁ ca pāvanaiḥ ॥
120.5MBH-13-120-5
आत्मवान्भव सुप्रीतः स्वधर्मचरणे रतः । क्षात्रीं तनुं समुत्सृज्य ततो विप्रत्वमेष्यसि ॥
ātmavān bhava suprītaḥ svadharmacaraṇe rataḥ । kṣātrīṁ tanuṁ samutsr̥jya tato vipratvam eṣyasi ॥
120.6MBH-13-120-6
भीष्म उवाच । सोऽथारण्यमभिप्रेत्य पुनरेव युधिष्ठिर । महर्षेर्वचनं श्रुत्वा प्रजा धर्मेण पाल्य च ॥
bhīṣma uvāca । so ’thāraṇyam abhipretya punar eva yudhiṣṭhira । maharṣer vacanaṁ śrutvā prajā dharmeṇa pālya ca ॥
120.7MBH-13-120-7
अचिरेणैव कालेन कीटः पार्थिवसत्तम । प्रजापालनधर्मेण प्रेत्य विप्रत्वमागतः ॥
acireṇaiva kālena kīṭaḥ pārthivasattama । prajāpālanadharmeṇa pretya vipratvam āgataḥ ॥
120.8MBH-13-120-8
ततस्तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा पुनरेव महायशाः । आजगाम महाप्राज्ञः कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥
tatas taṁ brāhmaṇaṁ dr̥ṣṭvā punar eva mahāyaśāḥ । ājagāma mahāprājñaḥ kr̥ṣṇadvaipāyanas tadā ॥
120.9MBH-13-120-9
व्यास उवाच । भो भो विप्रर्षभ श्रीमन्मा व्यथिष्ठाः कथंचन । शुभकृच्छुभयोनीषु पापकृत्पापयोनिषु । उपपद्यति धर्मज्ञ यथाधर्मं यथागमम् ॥
vyāsa uvāca । bho bho viprarṣabha śrīman mā vyathiṣṭhāḥ kathaṁ cana । śubhakr̥c chubhayonīṣu pāpakr̥t pāpayoniṣu । upapadyati dharmajña yathādharmaṁ yathāgamam ॥
120.10MBH-13-120-10
तस्मान्मृत्युभयात्कीट मा व्यथिष्ठाः कथंचन । धर्मलोपाद्भयं ते स्यात्तस्माद्धर्मं चरोत्तमम् ॥
tasmān mr̥tyubhayāt kīṭa mā vyathiṣṭhāḥ kathaṁ cana । dharmalopād bhayaṁ te syāt tasmād dharmaṁ carottamam ॥
120.11MBH-13-120-11
कीट उवाच । सुखात्सुखतरं प्राप्तो भगवंस्त्वत्कृते ह्यहम् । धर्ममूलां श्रियं प्राप्य पाप्मा नष्ट इहाद्य मे ॥
kīṭa uvāca । sukhāt sukhataraṁ prāpto bhagavaṁs tvatkr̥te hy aham । dharmamūlāṁ śriyaṁ prāpya pāpmā naṣṭa ihādya me ॥
120.12MBH-13-120-12
भीष्म उवाच । भगवद्वचनात्कीटो ब्राह्मण्यं प्राप्य दुर्लभम् । अकरोत्पृथिवीं राजन्यज्ञयूपशताङ्किताम् । ततः सालोक्यमगमद्ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥
bhīṣma uvāca । bhagavadvacanāt kīṭo brāhmaṇyaṁ prāpya durlabham । akarot pr̥thivīṁ rājan yajñayūpaśatāṅkitām । tataḥ sālokyam agamad brahmaṇo brahmavittamaḥ ॥
120.13MBH-13-120-13
अवाप च परं कीटः पार्थ ब्रह्म सनातनम् । स्वकर्मफलनिर्वृत्तं व्यासस्य वचनात्तदा ॥
avāpa ca paraṁ kīṭaḥ pārtha brahma sanātanam । svakarmaphalanirvr̥ttaṁ vyāsasya vacanāt tadā ॥
120.14MBH-13-120-14
तेऽपि यस्मात्स्वभावेन हताः क्षत्रियपुंगवाः । संप्राप्तास्ते गतिं पुण्यां तस्मान्मा शोच पुत्रक ॥
te ’pi yasmāt svabhāvena hatāḥ kṣatriyapuṁgavāḥ । saṁprāptās te gatiṁ puṇyāṁ tasmān mā śoca putraka ॥