114.1MBH-13-114-1
युधिष्ठिर उवाच । अहिंसा वैदिकं कर्म ध्यानमिन्द्रियसंयमः । तपोऽथ गुरुशुश्रूषा किं श्रेयः पुरुषं प्रति ॥
yudhiṣṭhira uvāca । ahiṁsā vaidikaṁ karma dhyānam indriyasaṁyamaḥ । tapo ’tha guruśuśrūṣā kiṁ śreyaḥ puruṣaṁ prati ॥
Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.114
Adhyāya 114
अध्यायः 114
Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §112–114 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
114.2MBH-13-114-2
बृहस्पतिरुवाच । सर्वाण्येतानि धर्मस्य पृथग्द्वाराणि सर्वशः । शृणु संकीर्त्यमानानि षडेव भरतर्षभ ॥
br̥haspatir uvāca । sarvāṇy etāni dharmasya pr̥thag dvārāṇi sarvaśaḥ । śr̥ṇu saṁkīrtyamānāni ṣaḍ eva bharatarṣabha ॥
114.3MBH-13-114-3
हन्त निःश्रेयसं जन्तोरहं वक्ष्याम्यनुत्तमम् । अहिंसापाश्रयं धर्मं यः साधयति वै नरः ॥
hanta niḥśreyasaṁ jantor ahaṁ vakṣyāmy anuttamam । ahiṁsāpāśrayaṁ dharmaṁ yaḥ sādhayati vai naraḥ ॥
114.4MBH-13-114-4
त्रीन्दोषान्सर्वभूतेषु निधाय पुरुषः सदा । कामक्रोधौ च संयम्य ततः सिद्धिमवाप्नुते ॥
trīn doṣān sarvabhūteṣu nidhāya puruṣaḥ sadā । kāmakrodhau ca saṁyamya tataḥ siddhim avāpnute ॥
114.5MBH-13-114-5
अहिंसकानि भूतानि दण्डेन विनिहन्ति यः । आत्मनः सुखमन्विच्छन्न स प्रेत्य सुखी भवेत् ॥
ahiṁsakāni bhūtāni daṇḍena vinihanti yaḥ । ātmanaḥ sukham anvicchan na sa pretya sukhī bhavet ॥
114.6MBH-13-114-6
आत्मोपमश्च भूतेषु यो वै भवति पूरुषः । न्यस्तदण्डो जितक्रोधः स प्रेत्य सुखमेधते ॥
ātmopamaś ca bhūteṣu yo vai bhavati pūruṣaḥ । nyastadaṇḍo jitakrodhaḥ sa pretya sukham edhate ॥
114.7MBH-13-114-7
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः । देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः ॥
sarvabhūtātmabhūtasya sarvabhūtāni paśyataḥ । devāpi mārge muhyanti apadasya padaiṣiṇaḥ ॥
114.8MBH-13-114-8
न तत्परस्य संदद्यात्प्रतिकूलं यदात्मनः । एष संक्षेपतो धर्मः कामादन्यः प्रवर्तते ॥
na tat parasya saṁdadyāt pratikūlaṁ yad ātmanaḥ । eṣa saṁkṣepato dharmaḥ kāmād anyaḥ pravartate ॥
114.9MBH-13-114-9
प्रत्याख्याने च दाने च सुखदुःखे प्रियाप्रिये । आत्मौपम्येन पुरुषः समाधिमधिगच्छति ॥
pratyākhyāne ca dāne ca sukhaduḥkhe priyāpriye । ātmaupamyena puruṣaḥ samādhim adhigacchati ॥
114.10MBH-13-114-10
यथा परः प्रक्रमतेऽपरेषु; तथापरः प्रक्रमते परस्मिन् । एषैव तेऽस्तूपमा जीवलोके; यथा धर्मो नैपुणेनोपदिष्टः ॥
yathā paraḥ prakramate ’pareṣu; tathāparaḥ prakramate parasmin । eṣaiva te ’stūpamā jīvaloke; yathā dharmo naipuṇenopadiṣṭaḥ ॥
114.11MBH-13-114-11
वैशंपायन उवाच । इत्युक्त्वा तं सुरगुरुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम् । दिवमाचक्रमे धीमान्पश्यतामेव नस्तदा ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । ity uktvā taṁ suragurur dharmarājaṁ yudhiṣṭhiram । divam ācakrame dhīmān paśyatām eva nas tadā ॥