Adhyāya 193

धृतराष्ट्र उवाच । अहमप्येवमेवैतच्चिन्तयामि यथा युवाम् । विवेक्तुं नाहमिच्छामि त्वाकारं विदुरं प्रति ॥

dhr̥tarāṣṭra uvāca । aham apy evam evaitac cintayāmi yathā yuvām । vivektuṁ nāham icchāmi tv ākāraṁ viduraṁ prati ॥

अतस्तेषां गुणानेव कीर्तयामि विशेषतः । नावबुध्येत विदुरो ममाभिप्रायमिङ्गितैः ॥

atas teṣāṁ guṇān eva kīrtayāmi viśeṣataḥ । nāvabudhyeta viduro mamābhiprāyam iṅgitaiḥ ॥

यच्च त्वं मन्यसे प्राप्तं तद्ब्रूहि त्वं सुयोधन । राधेय मन्यसे त्वं च यत्प्राप्तं तद्ब्रवीहि मे ॥

yac ca tvaṁ manyase prāptaṁ tad brūhi tvaṁ suyodhana । rādheya manyase tvaṁ ca yat prāptaṁ tad bravīhi me ॥

दुर्योधन उवाच । अद्य तान्कुशलैर्विप्रैः सुकृतैराप्तकारिभिः । कुन्तीपुत्रान्भेदयामो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥

duryodhana uvāca । adya tān kuśalair vipraiḥ sukr̥tair āptakāribhiḥ । kuntīputrān bhedayāmo mādrīputrau ca pāṇḍavau ॥

अथ वा द्रुपदो राजा महद्भिर्वित्तसंचयैः । पुत्राश्चास्य प्रलोभ्यन्ताममात्याश्चैव सर्वशः ॥

atha vā drupado rājā mahadbhir vittasaṁcayaiḥ । putrāś cāsya pralobhyantām amātyāś caiva sarvaśaḥ ॥

परित्यजध्वं राजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । अथ तत्रैव वा तेषां निवासं रोचयन्तु ते ॥

parityajadhvaṁ rājānaṁ kuntīputraṁ yudhiṣṭhiram । atha tatraiva vā teṣāṁ nivāsaṁ rocayantu te ॥

इहैषां दोषवद्वासं वर्णयन्तु पृथक्पृथक् । ते भिद्यमानास्तत्रैव मनः कुर्वन्तु पाण्डवाः ॥

ihaiṣāṁ doṣavad vāsaṁ varṇayantu pr̥thak pr̥thak । te bhidyamānās tatraiva manaḥ kurvantu pāṇḍavāḥ ॥

अथ वा कुशलाः केचिदुपायनिपुणा नराः । इतरेतरतः पार्थान्भेदयन्त्वनुरागतः ॥

atha vā kuśalāḥ ke cid upāyanipuṇā narāḥ । itaretarataḥ pārthān bhedayantv anurāgataḥ ॥

व्युत्थापयन्तु वा कृष्णां बहुत्वात्सुकरं हि तत् । अथ वा पाण्डवांस्तस्यां भेदयन्तु ततश्च ताम् ॥

vyutthāpayantu vā kr̥ṣṇāṁ bahutvāt sukaraṁ hi tat । atha vā pāṇḍavāṁs tasyāṁ bhedayantu tataś ca tām ॥

भीमसेनस्य वा राजन्नुपायकुशलैर्नरैः । मृत्युर्विधीयतां छन्नैः स हि तेषां बलाधिकः ॥

bhīmasenasya vā rājann upāyakuśalair naraiḥ । mr̥tyur vidhīyatāṁ channaiḥ sa hi teṣāṁ balādhikaḥ ॥

तस्मिंस्तु निहते राजन्हतोत्साहा हतौजसः । यतिष्यन्ते न राज्याय स हि तेषां व्यपाश्रयः ॥

tasmiṁs tu nihate rājan hatotsāhā hataujasaḥ । yatiṣyante na rājyāya sa hi teṣāṁ vyapāśrayaḥ ॥

अजेयो ह्यर्जुनः संख्ये पृष्ठगोपे वृकोदरे । तमृते फल्गुनो युद्धे राधेयस्य न पादभाक् ॥

ajeyo hy arjunaḥ saṁkhye pr̥ṣṭhagope vr̥kodare । tam r̥te phalguno yuddhe rādheyasya na pādabhāk ॥

ते जानमाना दौर्बल्यं भीमसेनमृते महत् । अस्मान्बलवतो ज्ञात्वा नशिष्यन्त्यबलीयसः ॥

te jānamānā daurbalyaṁ bhīmasenam r̥te mahat । asmān balavato jñātvā naśiṣyanty abalīyasaḥ ॥

इहागतेषु पार्थेषु निदेशवशवर्तिषु । प्रवर्तिष्यामहे राजन्यथाश्रद्धं निबर्हणे ॥

ihāgateṣu pārtheṣu nideśavaśavartiṣu । pravartiṣyāmahe rājan yathāśraddhaṁ nibarhaṇe ॥

अथ वा दर्शनीयाभिः प्रमदाभिर्विलोभ्यताम् । एकैकस्तत्र कौन्तेयस्ततः कृष्णा विरज्यताम् ॥

atha vā darśanīyābhiḥ pramadābhir vilobhyatām । ekaikas tatra kaunteyas tataḥ kr̥ṣṇā virajyatām ॥

प्रेष्यतां वापि राधेयस्तेषामागमनाय वै । ते लोप्त्रहारैः संधाय वध्यन्तामाप्तकारिभिः ॥

preṣyatāṁ vāpi rādheyas teṣām āgamanāya vai । te loptrahāraiḥ saṁdhāya vadhyantām āptakāribhiḥ ॥

एतेषामभ्युपायानां यस्ते निर्दोषवान्मतः । तस्य प्रयोगमातिष्ठ पुरा कालोऽतिवर्तते ॥

eteṣām abhyupāyānāṁ yas te nirdoṣavān mataḥ । tasya prayogam ātiṣṭha purā kālo ’tivartate ॥

यावच्चाकृतविश्वासा द्रुपदे पार्थिवर्षभे । तावदेवाद्य ते शक्या न शक्यास्तु ततः परम् ॥

yāvac cākr̥taviśvāsā drupade pārthivarṣabhe । tāvad evādya te śakyā na śakyās tu tataḥ param ॥

एषा मम मतिस्तात निग्रहाय प्रवर्तते । साधु वा यदि वासाधु किं वा राधेय मन्यसे ॥

eṣā mama matis tāta nigrahāya pravartate । sādhu vā yadi vāsādhu kiṁ vā rādheya manyase ॥