Adhyāya 152

वैशंपायन उवाच । तेन शब्देन वित्रस्तो जनस्तस्याथ रक्षसः । निष्पपात गृहाद्राजन्सहैव परिचारिभिः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tena śabdena vitrasto janas tasyātha rakṣasaḥ । niṣpapāta gr̥hād rājan sahaiva paricāribhiḥ ॥

तान्भीतान्विगतज्ञानान्भीमः प्रहरतां वरः । सान्त्वयामास बलवान्समये च न्यवेशयत् ॥

tān bhītān vigatajñānān bhīmaḥ praharatāṁ varaḥ । sāntvayām āsa balavān samaye ca nyaveśayat ॥

न हिंस्या मानुषा भूयो युष्माभिरिह कर्हिचित् । हिंसतां हि वधः शीघ्रमेवमेव भवेदिति ॥

na hiṁsyā mānuṣā bhūyo yuṣmābhir iha karhi cit । hiṁsatāṁ hi vadhaḥ śīghram evam eva bhaved iti ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तानि रक्षांसि भारत । एवमस्त्विति तं प्राहुर्जगृहुः समयं च तम् ॥

tasya tad vacanaṁ śrutvā tāni rakṣāṁsi bhārata । evam astv iti taṁ prāhur jagr̥huḥ samayaṁ ca tam ॥

ततः प्रभृति रक्षांसि तत्र सौम्यानि भारत । नगरे प्रत्यदृश्यन्त नरैर्नगरवासिभिः ॥

tataḥ prabhr̥ti rakṣāṁsi tatra saumyāni bhārata । nagare pratyadr̥śyanta narair nagaravāsibhiḥ ॥

ततो भीमस्तमादाय गतासुं पुरुषादकम् । द्वारदेशे विनिक्षिप्य जगामानुपलक्षितः ॥

tato bhīmas tam ādāya gatāsuṁ puruṣādakam । dvāradeśe vinikṣipya jagāmānupalakṣitaḥ ॥

ततः स भीमस्तं हत्वा गत्वा ब्राह्मणवेश्म तत् । आचचक्षे यथावृत्तं राज्ञः सर्वमशेषतः ॥

tataḥ sa bhīmas taṁ hatvā gatvā brāhmaṇaveśma tat । ācacakṣe yathāvr̥ttaṁ rājñaḥ sarvam aśeṣataḥ ॥

ततो नरा विनिष्क्रान्ता नगरात्काल्यमेव तु । ददृशुर्निहतं भूमौ राक्षसं रुधिरोक्षितम् ॥

tato narā viniṣkrāntā nagarāt kālyam eva tu । dadr̥śur nihataṁ bhūmau rākṣasaṁ rudhirokṣitam ॥

तमद्रिकूटसदृशं विनिकीर्णं भयावहम् । एकचक्रां ततो गत्वा प्रवृत्तिं प्रददुः परे ॥

tam adrikūṭasadr̥śaṁ vinikīrṇaṁ bhayāvaham । ekacakrāṁ tato gatvā pravr̥ttiṁ pradaduḥ pare ॥

ततः सहस्रशो राजन्नरा नगरवासिनः । तत्राजग्मुर्बकं द्रष्टुं सस्त्रीवृद्धकुमारकाः ॥

tataḥ sahasraśo rājan narā nagaravāsinaḥ । tatrājagmur bakaṁ draṣṭuṁ sastrīvr̥ddhakumārakāḥ ॥

ततस्ते विस्मिताः सर्वे कर्म दृष्ट्वातिमानुषम् । दैवतान्यर्चयां चक्रुः सर्व एव विशां पते ॥

tatas te vismitāḥ sarve karma dr̥ṣṭvātimānuṣam । daivatāny arcayāṁ cakruḥ sarva eva viśāṁ pate ॥

ततः प्रगणयामासुः कस्य वारोऽद्य भोजने । ज्ञात्वा चागम्य तं विप्रं पप्रच्छुः सर्व एव तत् ॥

tataḥ pragaṇayām āsuḥ kasya vāro ’dya bhojane । jñātvā cāgamya taṁ vipraṁ papracchuḥ sarva eva tat ॥

एवं पृष्टस्तु बहुशो रक्षमाणश्च पाण्डवान् । उवाच नागरान्सर्वानिदं विप्रर्षभस्तदा ॥

evaṁ pr̥ṣṭas tu bahuśo rakṣamāṇaś ca pāṇḍavān । uvāca nāgarān sarvān idaṁ viprarṣabhas tadā ॥

आज्ञापितं मामशने रुदन्तं सह बन्धुभिः । ददर्श ब्राह्मणः कश्चिन्मन्त्रसिद्धो महाबलः ॥

ājñāpitaṁ mām aśane rudantaṁ saha bandhubhiḥ । dadarśa brāhmaṇaḥ kaś cin mantrasiddho mahābalaḥ ॥

परिपृच्छ्य स मां पूर्वं परिक्लेशं पुरस्य च । अब्रवीद्ब्राह्मणश्रेष्ठ आश्वास्य प्रहसन्निव ॥

paripr̥cchya sa māṁ pūrvaṁ parikleśaṁ purasya ca । abravīd brāhmaṇaśreṣṭha āśvāsya prahasann iva ॥

प्रापयिष्याम्यहं तस्मै इदमन्नं दुरात्मने । मन्निमित्तं भयं चापि न कार्यमिति वीर्यवान् ॥

prāpayiṣyāmy ahaṁ tasmai idam annaṁ durātmane । mannimittaṁ bhayaṁ cāpi na kāryam iti vīryavān ॥

स तदन्नमुपादाय गतो बकवनं प्रति । तेन नूनं भवेदेतत्कर्म लोकहितं कृतम् ॥

sa tadannam upādāya gato bakavanaṁ prati । tena nūnaṁ bhaved etat karma lokahitaṁ kr̥tam ॥

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च सुविस्मिताः । वैश्याः शूद्राश्च मुदिताश्चक्रुर्ब्रह्ममहं तदा ॥

tatas te brāhmaṇāḥ sarve kṣatriyāś ca suvismitāḥ । vaiśyāḥ śūdrāś ca muditāś cakrur brahmamahaṁ tadā ॥

ततो जानपदाः सर्वे आजग्मुर्नगरं प्रति । तदद्भुततमं द्रष्टुं पार्थास्तत्रैव चावसन् ॥

tato jānapadāḥ sarve ājagmur nagaraṁ prati । tad adbhutatamaṁ draṣṭuṁ pārthās tatraiva cāvasan ॥