वैशंपायन उवाच । धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः स्वबाहुविजितं धनम् । भीष्माय सत्यवत्यै च मात्रे चोपजहार सः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । dhr̥tarāṣṭrābhyanujñātaḥ svabāhuvijitaṁ dhanam । bhīṣmāya satyavatyai ca mātre copajahāra saḥ ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §113–115 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः स्वबाहुविजितं धनम् । भीष्माय सत्यवत्यै च मात्रे चोपजहार सः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । dhr̥tarāṣṭrābhyanujñātaḥ svabāhuvijitaṁ dhanam । bhīṣmāya satyavatyai ca mātre copajahāra saḥ ॥
विदुराय च वै पाण्डुः प्रेषयामास तद्धनम् । सुहृदश्चापि धर्मात्मा धनेन समतर्पयत् ॥
vidurāya ca vai pāṇḍuḥ preṣayām āsa tad dhanam । suhr̥daś cāpi dharmātmā dhanena samatarpayat ॥
ततः सत्यवतीं भीष्मः कौसल्यां च यशस्विनीम् । शुभैः पाण्डुजितै रत्नैस्तोषयामास भारत ॥
tataḥ satyavatīṁ bhīṣmaḥ kausalyāṁ ca yaśasvinīm । śubhaiḥ pāṇḍujitai ratnais toṣayām āsa bhārata ॥
ननन्द माता कौसल्या तमप्रतिमतेजसम् । जयन्तमिव पौलोमी परिष्वज्य नरर्षभम् ॥
nananda mātā kausalyā tam apratimatejasam । jayantam iva paulomī pariṣvajya nararṣabham ॥
तस्य वीरस्य विक्रान्तैः सहस्रशतदक्षिणैः । अश्वमेधशतैरीजे धृतराष्ट्रो महामखैः ॥
tasya vīrasya vikrāntaiḥ sahasraśatadakṣiṇaiḥ । aśvamedhaśatair īje dhr̥tarāṣṭro mahāmakhaiḥ ॥
संप्रयुक्तश्च कुन्त्या च माद्र्या च भरतर्षभ । जिततन्द्रीस्तदा पाण्डुर्बभूव वनगोचरः ॥
saṁprayuktaś ca kuntyā ca mādryā ca bharatarṣabha । jitatandrīs tadā pāṇḍur babhūva vanagocaraḥ ॥
हित्वा प्रासादनिलयं शुभानि शयनानि च । अरण्यनित्यः सततं बभूव मृगयापरः ॥
hitvā prāsādanilayaṁ śubhāni śayanāni ca । araṇyanityaḥ satataṁ babhūva mr̥gayāparaḥ ॥
स चरन्दक्षिणं पार्श्वं रम्यं हिमवतो गिरेः । उवास गिरिपृष्ठेषु महाशालवनेषु च ॥
sa caran dakṣiṇaṁ pārśvaṁ ramyaṁ himavato gireḥ । uvāsa giripr̥ṣṭheṣu mahāśālavaneṣu ca ॥
रराज कुन्त्या माद्र्या च पाण्डुः सह वने वसन् । करेण्वोरिव मध्यस्थः श्रीमान्पौरंदरो गजः ॥
rarāja kuntyā mādryā ca pāṇḍuḥ saha vane vasan । kareṇvor iva madhyasthaḥ śrīmān pauraṁdaro gajaḥ ॥
भारतं सह भार्याभ्यां बाणखड्गधनुर्धरम् । विचित्रकवचं वीरं परमास्त्रविदं नृपम् । देवोऽयमित्यमन्यन्त चरन्तं वनवासिनः ॥
bhārataṁ saha bhāryābhyāṁ bāṇakhaḍgadhanurdharam । vicitrakavacaṁ vīraṁ paramāstravidaṁ nr̥pam । devo ’yam ity amanyanta carantaṁ vanavāsinaḥ ॥
तस्य कामांश्च भोगांश्च नरा नित्यमतन्द्रिताः । उपजह्रुर्वनान्तेषु धृतराष्ट्रेण चोदिताः ॥
tasya kāmāṁś ca bhogāṁś ca narā nityam atandritāḥ । upajahrur vanānteṣu dhr̥tarāṣṭreṇa coditāḥ ॥
अथ पारशवीं कन्यां देवकस्य महीपतेः । रूपयौवनसंपन्नां स शुश्रावापगासुतः ॥
atha pāraśavīṁ kanyāṁ devakasya mahīpateḥ । rūpayauvanasaṁpannāṁ sa śuśrāvāpagāsutaḥ ॥
ततस्तु वरयित्वा तामानाय्य पुरुषर्षभः । विवाहं कारयामास विदुरस्य महामतेः ॥
tatas tu varayitvā tām ānāyya puruṣarṣabhaḥ । vivāhaṁ kārayām āsa vidurasya mahāmateḥ ॥
तस्यां चोत्पादयामास विदुरः कुरुनन्दनः । पुत्रान्विनयसंपन्नानात्मनः सदृशान्गुणैः ॥
tasyāṁ cotpādayām āsa viduraḥ kurunandanaḥ । putrān vinayasaṁpannān ātmanaḥ sadr̥śān guṇaiḥ ॥