Sarga 34

अथ ताम् जात सम्तापाम् तेन वाक्येन मोदिताम् । सरमा ह्लादयाम् आस महीं दग्धामिवाम्भसा ॥

atha tām jāta samtāpām tena vākyena moditām | saramā hlādayām āsa mahīṃ dagdhāmivāmbhasā ||

ततस् तस्या हितम् सख्याश् चिकीर्षन्ती सखी वचः । उवाच काले कालज्ना स्मित पूर्व अभिभाषिणी ॥

tatas tasyā hitam sakhyāś cikīrṣantī sakhī vacaḥ | uvāca kāle kālajnā smita pūrva abhibhāṣiṇī ||

उत्सहेयम् अहम् गत्वा त्वद् वाक्यम् असित ईक्षणे । निवेद्य कुशलम् रामे प्रतिच्चन्ना निवर्तितुम् ॥

utsaheyam aham gatvā tvad vākyam asita īkṣaṇe | nivedya kuśalam rāme praticcannā nivartitum ||

न हि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि । समर्थो गतिम् अन्वेतुम् पवनो गरुडो अपि वा ॥

na hi me kramamāṇāyā nirālambe vihāyasi | samartho gatim anvetum pavano garuḍo api vā ||

एवम् ब्रुवाणाम् ताम् सीता सरमाम् पुनर् अब्रवीत् । मधुरम् श्लक्ष्णया वाचा पूर्व शोक अभिपन्नया ॥

evam bruvāṇām tām sītā saramām punar abravīt | madhuram ślakṣṇayā vācā pūrva śoka abhipannayā ||

समर्था गगनम् गन्तुम् अपि वा त्वम् रसा तलम् । अवगच्चाम्य् अकर्तव्यम् कर्तव्यम् ते मद् अन्तरे ॥

samarthā gaganam gantum api vā tvam rasā talam | avagaccāmy akartavyam kartavyam te mad antare ||

मत् प्रियम् यदि कर्तव्यम् यदि बुद्धिः स्थिरा तव । ज्नातुम् इच्चामि तम् गत्वा किम् करोति इति रावणः ॥

mat priyam yadi kartavyam yadi buddhiḥ sthirā tava | jnātum iccāmi tam gatvā kim karoti iti rāvaṇaḥ ||

स हि माया बलः क्रूरो रावणः शत्रु रावणः । माम् मोहयति दुष्ट आत्मा पीत मात्रा इव वारुणी ॥

sa hi māyā balaḥ krūro rāvaṇaḥ śatru rāvaṇaḥ | mām mohayati duṣṭa ātmā pīta mātrā iva vāruṇī ||

तर्जापयति माम् नित्यम् भर्त्सापयति च असक्र्त् । राक्षसीभिः सुघोराभिर् या माम् रक्षन्ति नित्यशः ॥

tarjāpayati mām nityam bhartsāpayati ca asakrt | rākṣasībhiḥ sughorābhir yā mām rakṣanti nityaśaḥ ||

उद्विग्ना शन्किता च अस्मि न च स्वस्थम् मनो मम । तद् भयाच् च अहम् उद्विग्ना;अशोक वनिकाम् गताः ॥

udvignā śankitā ca asmi na ca svastham mano mama | tad bhayāc ca aham udvignā;aśoka vanikām gatāḥ ||

यदि नाम कथा तस्य निश्चितम् वा अपि यद् भवेत् । निवेदयेथाः सर्वम् तत् परो मे स्याद् अनुग्रहः ॥

yadi nāma kathā tasya niścitam vā api yad bhavet | nivedayethāḥ sarvam tat paro me syād anugrahaḥ ||

साप्येवम् ब्रुवतीम् सीताम् सरमा वल्गु भाषिणी । उवाच वचनम् तस्याः स्पृशन्ती बाष्प विक्लवम् ॥

sāpyevam bruvatīm sītām saramā valgu bhāṣiṇī | uvāca vacanam tasyāḥ spṛśantī bāṣpa viklavam ||

एष ते यद्य् अभिप्रायस् तस्माद् गच्चामि जानकि । गृह्य शत्रोर् अभिप्रायम् उपाव्र्त्ताम् च पश्य माम् ॥

eṣa te yady abhiprāyas tasmād gaccāmi jānaki | gṛhya śatror abhiprāyam upāvrttām ca paśya mām ||

एवम् उक्त्वा ततो गत्वा समीपम् तस्य रक्षसः । शुश्राव कथितम् तस्य रावणस्य समन्त्रिणः ॥

evam uktvā tato gatvā samīpam tasya rakṣasaḥ | śuśrāva kathitam tasya rāvaṇasya samantriṇaḥ ||

सा श्रुत्वा निश्चयम् तस्य निश्चयज्ना दुरात्मनः । पुनर् एव अगमत् क्षिप्रम् अशोक वनिकाम् तदा ॥

sā śrutvā niścayam tasya niścayajnā durātmanaḥ | punar eva agamat kṣipram aśoka vanikām tadā ||

सा प्रविष्टा पुनस् तत्र ददर्श जनक आत्मजाम् । प्रतीक्षमाणाम् स्वाम् एव भ्रष्ट पद्माम् इव श्रियम् ॥

sā praviṣṭā punas tatra dadarśa janaka ātmajām | pratīkṣamāṇām svām eva bhraṣṭa padmām iva śriyam ||

ताम् तु सीता पुनः प्राप्ताम् सरमाम् वल्गु भाषिणीम् । परिष्वज्य च सुस्निग्धम् ददौ च स्वयम् आसनम् ॥

tām tu sītā punaḥ prāptām saramām valgu bhāṣiṇīm | pariṣvajya ca susnigdham dadau ca svayam āsanam ||

इह आसीना सुखम् सर्वम् आख्याहि मम तत्त्वतः । क्रूरस्य निश्चयम् तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥

iha āsīnā sukham sarvam ākhyāhi mama tattvataḥ | krūrasya niścayam tasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||

एवम् उक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया । कथितम् सर्वम् आचष्त रावणस्य समन्त्रिणः ॥

evam uktā tu saramā sītayā vepamānayā | kathitam sarvam ācaṣta rāvaṇasya samantriṇaḥ ||

जनन्या राक्षस इन्द्रो वै त्वन् मोक्ष अर्थम् बृहद् वचः । अविद्धेन च वैदेहि मन्त्रि वृद्धेन बोधितः ॥

jananyā rākṣasa indro vai tvan mokṣa artham bṛhad vacaḥ | aviddhena ca vaidehi mantri vṛddhena bodhitaḥ ||

दीयताम् अभिसत्क्र्त्य मनुज इन्द्राय मैथिली । निदर्शनम् ते पर्याप्तम् जन स्थाने यद् अद्भुतम् ॥

dīyatām abhisatkrtya manuja indrāya maithilī | nidarśanam te paryāptam jana sthāne yad adbhutam ||

लन्घनम् च समुद्रस्य दर्शनम् च हनूमतः । वधम् च रक्षसाम् युद्धे कः कुर्यान् मानुषो भुवि ॥

langhanam ca samudrasya darśanam ca hanūmataḥ | vadham ca rakṣasām yuddhe kaḥ kuryān mānuṣo bhuvi ||

एवम् स मन्त्रि वृद्धैश्च मात्रा च बहु भाषितः । न त्वाम् उत्सहते मोक्तुम् अर्तह्म् अर्थ परो यथा ॥

evam sa mantri vṛddhaiśca mātrā ca bahu bhāṣitaḥ | na tvām utsahate moktum artahm artha paro yathā ||

न उत्सहत्य् अम्र्तो मोक्तुम् युद्धे त्वाम् इति मैथिलि । सामात्यस्य नृशम्सस्य निश्चयो ह्य् एष वर्तते ॥

na utsahaty amrto moktum yuddhe tvām iti maithili | sāmātyasya nṛśamsasya niścayo hy eṣa vartate ||

तद् एषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्यु लोभाद् उपस्थिता । भयान् न शक्तस् त्वाम् मोक्तुम् अनिरस्तस् तु सम्युगे ॥

tad eṣā susthirā buddhirmṛtyu lobhād upasthitā | bhayān na śaktas tvām moktum anirastas tu samyuge ||

राक्षसानाम् च सर्वेषाम् आत्मनश् च वधेन हि । निहत्य रावणम् सम्ख्ये सर्वथा निशितैः शरैः ॥

rākṣasānām ca sarveṣām ātmanaś ca vadhena hi | nihatya rāvaṇam samkhye sarvathā niśitaiḥ śaraiḥ ||

प्रतिनेष्यति रामस् त्वाम् अयोध्याम् असित ईक्षणे । एतस्मिन्न् अन्तरे शब्दो भेरी शन्ख समाकुलः ॥

pratineṣyati rāmas tvām ayodhyām asita īkṣaṇe | etasminn antare śabdo bherī śankha samākulaḥ ||

श्रुतो वै सर्व सैन्यानाम् कम्पयन् धरणी तलम् । श्रुत्वा तु तम् वानर सैन्य शब्दम् । लन्का गता राक्षस राज भ्र्त्याः । नष्ट ओजसो दैन्य परीत चेष्टाः । श्रेयो न पश्यन्ति न्र्पस्य दोषैः ॥

śruto vai sarva sainyānām kampayan dharaṇī talam | śrutvā tu tam vānara sainya śabdam | lankā gatā rākṣasa rāja bhrtyāḥ | naṣṭa ojaso dainya parīta ceṣṭāḥ | śreyo na paśyanti nrpasya doṣaiḥ ||