Sarga 8

तस्य च एवम् प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः । सुतार्थम् तप्य मानस्य न असीत् वंशकरः सुतः ॥

tasya ca evam prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ | sutārtham tapya mānasya na asīt vaṃśakaraḥ sutaḥ ||

चिन्तयानस्य तस्य एवम् बुद्धिः आसीन् महात्मनः । सुतार्थम् वाजिमेधेन किम् अर्थम् न यजामि अहम् ॥

cintayānasya tasya evam buddhiḥ āsīn mahātmanaḥ | sutārtham vājimedhena kim artham na yajāmi aham ||

स निश्चिताम् मतिम् कृत्वा यष्टव्यम् इति बुद्धिमान् । मंत्रिभिः सह धर्मात्मा सर्वैः अपि कृत आत्मभिः ॥

sa niścitām matim kṛtvā yaṣṭavyam iti buddhimān | maṃtribhiḥ saha dharmātmā sarvaiḥ api kṛta ātmabhiḥ ||

ततोऽब्रवीत् महातेजाः सुमंत्रम् मंत्रि सत्तमम् । शीघ्रम् आनय मे सर्वान् गुरून् तान् स पुरोहितान् ॥

tato'bravīt mahātejāḥ sumaṃtram maṃtri sattamam | śīghram ānaya me sarvān gurūn tān sa purohitān ||

ततः सुमंत्रः त्वरितम् गत्वा त्वरित विक्रमः । सम् आनयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेद पारगान् ॥

tataḥ sumaṃtraḥ tvaritam gatvā tvarita vikramaḥ | sam ānayat sa tān sarvān samastān veda pāragān ||

सुयज्ञम् वामदेवम् च जाबालिम् अथ काश्यपम् । पुरोहितम् वशिष्ठम् च ये च अपि अन्ये द्विजोत्तमाः ॥

suyajñam vāmadevam ca jābālim atha kāśyapam | purohitam vaśiṣṭham ca ye ca api anye dvijottamāḥ ||

तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथः तदा । इदम् धर्म अर्थ सहितम् श्लक्ष्णम् वचनम् अब्रवीत् ॥

tān pūjayitvā dharmātmā rājā daśarathaḥ tadā | idam dharma artha sahitam ślakṣṇam vacanam abravīt ||

मम लालस्य मानस्य सुतार्थम् नास्ति वै सुखम् । तदर्थम् हयमेधेन यक्ष्ह्यामि इति मतिर् मम ॥

mama lālasya mānasya sutārtham nāsti vai sukham | tadartham hayamedhena yakṣhyāmi iti matir mama ||

तत् अहम् यष्टुम् इच्छमि शास्त्र दृष्टेन कर्मणा । कथम् प्राप्स्यामि अहम् कामम् बुद्धिः अत्र विचिन्त्यताम् ॥

tat aham yaṣṭum icchami śāstra dṛṣṭena karmaṇā | katham prāpsyāmi aham kāmam buddhiḥ atra vicintyatām ||

ततः साधु इति तद्वाक्यम् ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् । वशिष्ठ प्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखेरितम् ॥

tataḥ sādhu iti tadvākyam brāhmaṇāḥ pratyapūjayan | vaśiṣṭha pramukhāḥ sarve pārthivasya mukheritam ||

ऊचुः च परम प्रीताः सर्वे दशरथम् वचः । संभाराः संभ्रियंताम् ते तुरगः च विमुच्यताम् ॥

ūcuḥ ca parama prītāḥ sarve daśaratham vacaḥ | saṃbhārāḥ saṃbhriyaṃtām te turagaḥ ca vimucyatām ||

सरय्वाः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिर् विधीयताम् । सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रान् अभिप्रेतान् च पार्थिव ॥

sarayvāḥ ca uttare tīre yajña bhūmir vidhīyatām | sarvathā prāpsyase putrān abhipretān ca pārthiva ||

यस्य ते धर्मिकी बुद्धिः इयम् पुत्रार्थम् आगता । ततः तुष्टोऽभवत् राजा श्रुत्वा तद् द्विज भाषितम् ॥

yasya te dharmikī buddhiḥ iyam putrārtham āgatā | tataḥ tuṣṭo'bhavat rājā śrutvā tad dvija bhāṣitam ||

अमात्यान् अब्रवीत् राजा हर्ष पर्याकुल लोचन । संभाराः संभ्रियंताम् मे गुरूणाम् वचनात् इह ॥

amātyān abravīt rājā harṣa paryākula locana | saṃbhārāḥ saṃbhriyaṃtām me gurūṇām vacanāt iha ||

समर्थ अधिष्ठितः च अश्वः सः उपाध्यायो विमुच्यताम् । सरय्वाः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिर् विधीयताम् ॥

samartha adhiṣṭhitaḥ ca aśvaḥ saḥ upādhyāyo vimucyatām | sarayvāḥ ca uttare tīre yajña bhūmir vidhīyatām ||

शान्तयः च अपि वर्धन्ताम् यथा कल्पम् यथा विधि । शक्यः प्राप्तुम् अयम् यज्ञः सर्वेण अपि महीक्षिता ॥

śāntayaḥ ca api vardhantām yathā kalpam yathā vidhi | śakyaḥ prāptum ayam yajñaḥ sarveṇa api mahīkṣitā ||

न अपराथो भवेत् कष्टो यदि अस्मिन् क्रतु सत्तमे । च्छिद्रम् हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्म राक्षसाः ॥

na aparātho bhavet kaṣṭo yadi asmin kratu sattame | cchidram hi mṛgayante sma vidvāṃso brahma rākṣasāḥ ||

विधि हीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति । तद्यथा विधि पूर्वम् मे क्रतुरेष समाप्यते ॥

vidhi hīnasya yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati | tadyathā vidhi pūrvam me kratureṣa samāpyate ||

तथा विधानम् क्रियताम् समर्थाः साधनेषु इति । तथा इति च अब्रुवन् सर्वे मंत्रिणः प्रतिपूजिता ॥

tathā vidhānam kriyatām samarthāḥ sādhaneṣu iti | tathā iti ca abruvan sarve maṃtriṇaḥ pratipūjitā ||

पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यम् यथा पूर्वम् निशम्य ते । तथा द्विजाः ते धर्मज्ञा वर्थयतो नृपोत्तमम् ॥

pārthivendrasya tad vākyam yathā pūrvam niśamya te | tathā dvijāḥ te dharmajñā varthayato nṛpottamam ||

अनुज्ञाताः ततः सर्वे पुनर् जग्मुर् यथा आगतम् । विसर्जयित्वा तान् विप्रान् सचिवान् इदम् अब्रवीत् ॥

anujñātāḥ tataḥ sarve punar jagmur yathā āgatam | visarjayitvā tān viprān sacivān idam abravīt ||

ऋत्विग्भिः उपसंदिष्टो यथावत् क्रतुर् आप्यताम् । इति उक्त्वा नृप शार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान् ॥

ṛtvigbhiḥ upasaṃdiṣṭo yathāvat kratur āpyatām | iti uktvā nṛpa śārdūlaḥ sacivān samupasthitān ||

विसर्जयित्वा स्वम् वेश्म प्रविवेश महामतिः । ततः स गत्वा ताः पत्नीर् नरेन्द्रो हृदयंगमाः ॥

visarjayitvā svam veśma praviveśa mahāmatiḥ | tataḥ sa gatvā tāḥ patnīr narendro hṛdayaṃgamāḥ ||

उवाच दीक्षाम् विशत यक्षेऽहम् सुत कारणात् । तासाम् तेन अति कान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् । मुख पद्मान् अशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥

uvāca dīkṣām viśata yakṣe'ham suta kāraṇāt | tāsām tena ati kāntena vacanena suvarcasām | mukha padmān aśobhanta padmānīva himātyaye ||