Sarga 56

एवम् उक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः । आग्नेयम् अस्त्रम् उत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठ इति च अब्रवीत् ॥

evam ukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ | āgneyam astram utkṣipya tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravīt ||

ब्रह्मदण्डम् समुद्यम्य काल दण्डम् इव अपरम् । वसिष्ठो भगवान् क्रोधात् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥

brahmadaṇḍam samudyamya kāla daṇḍam iva aparam | vasiṣṭho bhagavān krodhāt idam vacanam abravīt ||

क्षत्र बन्धो स्थितो अस्मि एष यद् बलम् तद् विदर्शय । नाशयामि अद्य ते दर्पम् शस्त्रस्य तव गाधिज ॥

kṣatra bandho sthito asmi eṣa yad balam tad vidarśaya | nāśayāmi adya te darpam śastrasya tava gādhija ||

क्व च ते क्षत्रिय बलम् क्व च ब्रह्म बलम् महत् । पश्य ब्रह्म बलम् दिव्यम् मम क्षत्रिय पांसन ॥

kva ca te kṣatriya balam kva ca brahma balam mahat | paśya brahma balam divyam mama kṣatriya pāṃsana ||

तस्य अस्त्रम् गाधि पुत्रस्य घोरम् आग्नेयम् उत्तमम् । ब्रह्म दण्डेन तत् शांतम् अग्नेः वेग इव अंभसा ॥

tasya astram gādhi putrasya ghoram āgneyam uttamam | brahma daṇḍena tat śāṃtam agneḥ vega iva aṃbhasā ||

वारुणम् चैव रौद्रम् च ऐन्द्रम् पाशुपतम् तथा । ऐषीकम् च अपि चिक्षेप रुषितो गाधि नंदनः ॥

vāruṇam caiva raudram ca aindram pāśupatam tathā | aiṣīkam ca api cikṣepa ruṣito gādhi naṃdanaḥ ||

मानवम् मोहनम् चैव गांधर्वम् स्वापनम् तथा । जृंभणम् मदानम् चैव संतापन विलापने ॥

mānavam mohanam caiva gāṃdharvam svāpanam tathā | jṛṃbhaṇam madānam caiva saṃtāpana vilāpane ||

शोषणम् दारणम् चैव वज्रम् अस्त्रम् सुदुर्जयम् । ब्रह्म पाशम् काल पाशम् वारुणम् पाशम् एव च ॥

śoṣaṇam dāraṇam caiva vajram astram sudurjayam | brahma pāśam kāla pāśam vāruṇam pāśam eva ca ||

पिनाकम् अस्त्रम् च दयितम् शुष्क आर्द्रे अशनी तथा । दण्ड अस्त्रम् अथ पैशाचम् क्रौन्चम् अस्त्रम् तथैव च ॥

pinākam astram ca dayitam śuṣka ārdre aśanī tathā | daṇḍa astram atha paiśācam krauncam astram tathaiva ca ||

धर्म चक्रम् काल चक्रम् विष्णु चक्रम् तथैव च । वायव्यम् मथनम् चैव अस्त्रम् हय शिरः तथा ॥

dharma cakram kāla cakram viṣṇu cakram tathaiva ca | vāyavyam mathanam caiva astram haya śiraḥ tathā ||

शक्ति द्वयम् च चिक्षेप कंकालम् मुसलम् तथा । वैद्याधरम् महाअस्त्रम् च कालास्त्रम् अथ दारुणम् ॥

śakti dvayam ca cikṣepa kaṃkālam musalam tathā | vaidyādharam mahāastram ca kālāstram atha dāruṇam ||

त्रिशूलम् अस्त्रम् घोरम् च कापालम् अथ कंकणम् । एतानि अस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघु नंदन ॥

triśūlam astram ghoram ca kāpālam atha kaṃkaṇam | etāni astrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghu naṃdana ||

वसिष्ठे जपताम् श्रेष्ठे तद् अद्भुतम् इव अभवत् । तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणः सुतः ॥

vasiṣṭhe japatām śreṣṭhe tad adbhutam iva abhavat | tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇaḥ sutaḥ ||

तेषु शांतेषु ब्रह्मास्त्रम् क्षिप्तवान् गाधि नंदनः । तत् अस्त्रम् उद्यतम् दृष्ट्वा देवाः स अग्नि पुरोगमाः ॥

teṣu śāṃteṣu brahmāstram kṣiptavān gādhi naṃdanaḥ | tat astram udyatam dṛṣṭvā devāḥ sa agni purogamāḥ ||

देव ऋषयः च संभ्रांता गंधर्वाः स महा उरगाः । त्रैलोक्यम् आसीत् संत्रस्तम् ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥

deva ṛṣayaḥ ca saṃbhrāṃtā gaṃdharvāḥ sa mahā uragāḥ | trailokyam āsīt saṃtrastam brahmāstre samudīrite ||

तत् अपि अस्त्रम् महाघोरम् ब्राह्मम् ब्राह्मेण तेजसा । वसिष्ठो ग्रसते सर्वम् ब्रह्म दण्डेन राघव ॥

tat api astram mahāghoram brāhmam brāhmeṇa tejasā | vasiṣṭho grasate sarvam brahma daṇḍena rāghava ||

ब्रह्म अस्त्रम् ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः । त्रैलोक्य मोहनम् रौद्रम् रूपम् आसीत् सुदारुणम् ॥

brahma astram grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ | trailokya mohanam raudram rūpam āsīt sudāruṇam ||

रोम कूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः । मरीच्य इव निष्पेतुः अग्नेः धूम आकुल अर्चिषः ॥

roma kūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ | marīcya iva niṣpetuḥ agneḥ dhūma ākula arciṣaḥ ||

प्राज्वलत् ब्रह्म दण्डः च वसिष्ठस्य कर उद्यतः । विधूम इव काल अग्निः यम दण्ड इव अपरः ॥

prājvalat brahma daṇḍaḥ ca vasiṣṭhasya kara udyataḥ | vidhūma iva kāla agniḥ yama daṇḍa iva aparaḥ ||

ततो अस्तुवन् मुनि गणा वसिष्ठम् जपताम् वरम् । अमोघम् ते बलम् ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥

tato astuvan muni gaṇā vasiṣṭham japatām varam | amogham te balam brahman tejo dhāraya tejasā ||

निगृहीतः त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः । प्रसीद जपताम् श्रेष्ठ लोकाः सन्तु गत व्यथाः ॥

nigṛhītaḥ tvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ | prasīda japatām śreṣṭha lokāḥ santu gata vyathāḥ ||

एवम् उक्तो महातेजाः शमम् चक्रे महातपाः । विश्वामित्रो अपि निकृतो विनिःश्वस्य इदम् अब्रवीत् ॥

evam ukto mahātejāḥ śamam cakre mahātapāḥ | viśvāmitro api nikṛto viniḥśvasya idam abravīt ||

धिक् बलम् क्षत्रिय बलम् ब्रह्म तेजो बलम् बलम् । एकेन ब्रह्म दण्डेन सर्व अस्त्राणि हतानि मे ॥

dhik balam kṣatriya balam brahma tejo balam balam | ekena brahma daṇḍena sarva astrāṇi hatāni me ||

तत् एतत् समवेक्ष्य अहम् प्रसन्न इन्द्रिय मानसः । तपो महत् समास्थास्ये यत् वै ब्रह्मत्व कारणम् ॥

tat etat samavekṣya aham prasanna indriya mānasaḥ | tapo mahat samāsthāsye yat vai brahmatva kāraṇam ||