इतिहासःItihasa
Ramayana · Sarga 1.25

Sarga 25

सर्गः 25

Rama, further enquires Viswamitra narrates the birth of Tataka, her marriage, curse, etc., and convinces Rama to…

Full sarga summary

Rama, further enquires Viswamitra narrates the birth of Tataka, her marriage, curse, etc., and convinces Rama to slay her.

Summary: IIT Kanpur, Valmiki Ramayanam, via the Valmiki Ramayan Dataset (MIT).

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish 21 / 22Hindi allWord meanings 21 / 22Hinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
25.1VR-1-25-1

अथ तस्य अप्रमेयस्य मुनेर् वचनम् उत्तमम् । श्रुत्वा पुरुष शार्दूलः प्रत्युवाच शुभाम् गिरम् ॥

atha tasya aprameyasya muner vacanam uttamam | śrutvā puruṣa śārdūlaḥ pratyuvāca śubhām giram ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अप्रमेयस्यhaving super human faculty beyond comprehensionतस्य मुने:that sage'sउत्तमम्excellentवचनम्wordsश्रुत्वाhaving heardपुरुषशार्दूल:greatest among menशुभाम्auspiciousगिरम्speechप्रत्युवाचreplied.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetOn hearing the excellent words of Viswamitra, a sage with unimaginable faculty. Rama, the tiger among men (Rama) replied in a, gentle voice:

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अपरिमित प्रभावशाली विश्वामित्र मुनि का यह उत्तम वचन सुनकर पुरुषसिंह श्रीराम ने यह शुभ बात कही-

Hinglish
25.2VR-1-25-2

अल्प वीर्या यदा यक्षी श्रूयते मुनिपुङ्गव । कथम् नाग सहस्रस्य धारयति अबला बलम् ॥

alpa vīryā yadā yakṣī śrūyate munipuṅgava | katham nāga sahasrasya dhārayati abalā balam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मुनिपुङ्गवO Best of asceticsयक्षा:yakshasअल्पवीर्या:possess little prowessयदा श्रूयन्तेsince it is being heardअबलाa womanनागसहस्रस्यthousand elephants'बलम्strengthकथम्howधारयतिpossesses.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O best of ascetics, I have heard the yakshas possess little prowess. How can a woman who is by gender weak possess the strength of a thousand elephants?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘मुनिश्रेष्ठ! जब वह यक्षिणी एक अबला सुनी जाती है, तब तो उसकी शक्ति थोड़ी ही होनी चाहिये; फिर वह एक हजार हाथियों का बल कैसे धारण करती है ?’

Hinglish
25.3VR-1-25-3

इति उक्त,म् वचनम् श्रुत्वा राघवस्य अमित ओजसा । हर्षयन् श्लक्ष्णया वचा स लक्ष्मणम् अरिन्दमम् ॥

iti ukta,m vacanam śrutvā rāghavasya amita ojasā | harṣayan ślakṣṇayā vacā sa lakṣmaṇam arindamam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
विश्वामित्र:Visvamitraवाक्यम्wordsअब्रवीत्spokeअबलाa womanयेनfor which ever reasonबलोत्तराacquired great strengthशृणुyou may listenवरदानकृतम्by virtue of a boonवीर्यम्prowessबलम्strengthधारयतिpossesses.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetViswamitra said, "Listen, how she acquired the prowess and strength by virtue of a boon she received.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अमित तेजस्वी श्रीरघुनाथ के कहे हुए इस वचन को सुनकर विश्वामित्र जी अपनी मधुर वाणीद् वारा लक्ष्मण सहित शत्रुदमन श्रीराम को हर्ष प्रदान करते हुए बोले—’रघुनन्दन! जिस कारण से ताटका अधिक बलशालिनी हो गयी है, वह बताता हूँ, सुनो। उसमें वरदानजनित बल का उदय हुआ है; अतः वह अबला होकर भी बल धारण करती है (सबला हो गयी है)

This Hindi translation covers verses 25.3–25.4 together.

Hinglish
25.4VR-1-25-4

विश्वामित्रोऽब्रवीत् वाक्यम् शृणु येन बलोत्कटा । वर दान कृतम् वीर्यम् धारयति अबला बलम् ॥

viśvāmitro'bravīt vākyam śṛṇu yena balotkaṭā | vara dāna kṛtam vīryam dhārayati abalā balam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
पूर्वम्in the days pastसुकेतुर्नामnamed Suketuवीर्यवान्powerfulमहायक्ष:great yakshaआसीत्existedअनपत्य:he was without childrenस:heशुभाचार:one with pure practicesमहत्greatतप:penanceतेपेperformed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"In the past there was a powerful and great yaksha by name Suketu. He had no children. So he performed an intense penance following virtuous practices.

HinglishHindi is translated together with verse 25.3
25.5VR-1-25-5

पूर्वम् आसीत् महा यक्षः सुकेतुर् नाम वीर्यवान् । अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत् तपः ॥

pūrvam āsīt mahā yakṣaḥ suketur nāma vīryavān | anapatyaḥ śubhācāraḥ sa ca tepe mahat tapaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रामO Ramaतदाthenपितामह:Brahmaसुप्रीत:highly gratifiedतस्य यक्षपते:towards that king of yakshasनामत:by nameनामwellknown asताटकांTatakaकन्यारत्नम्gem of a daughterददौgranted.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetRama the grandsire Brahma was highly gratified and granted to the king of yakshas, the gem of a daughter by name known asTataka.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘पूर्व काल की बात है, सुकेतु नाम से प्रसिद्ध एक महान् यक्ष थे। वे बड़े पराक्रमी और सदाचारी थे परंतु उन्हें कोई संतान नहीं थी; इसलिये उन्होंने बड़ी भारी तपस्या की

Hinglish
25.6VR-1-25-6

पितामहः तु सुप्रीतः तस्य यक्षपतेः तदा । कन्या रत्नम् ददौ राम ताटकाम् नाम नामतः ॥

pitāmahaḥ tu suprītaḥ tasya yakṣapateḥ tadā | kanyā ratnam dadau rāma tāṭakām nāma nāmataḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
पितामह:lord Brahmaअस्या:for herनागसहस्रस्यthousand elephantsबलम्strengthददौgrantedमहायशा:that illustriousब्रह्माlord Brahmaयक्षायfor that yakshaपुत्रं तुsonन ददौdid not bestow.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe illustrious grandsire Brahma granted her the strength of a thousand elephants, but did not bestow a son on the yaksha.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘श्रीराम! यक्षराज सुकेतु की उस तपस्या से ब्रह्माजी को बड़ी प्रसन्नता हुई। उन्होंने सुकेतु को एक कन्यारत्न प्रदान किया, जिसका नाम ताटका था

Hinglish
25.7VR-1-25-7

ददौ नाग सहस्रस्य बलम् च अस्याः पितामहः । न तु एव पुत्रम् यक्षाय ददौ च असौ महायशाः ॥

dadau nāga sahasrasya balam ca asyāḥ pitāmahaḥ | na tu eva putram yakṣāya dadau ca asau mahāyaśāḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
जाताम्bornविवर्धन्तीम्as she was growingरूपयौवनशालिनीम्shining with youthful charm and beautyयशस्विनीम्gloriousताम्herझर्झपुत्रायson of Jharjhaसुन्दायfor Sundaभार्याम्as wifeददौgave.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAs she grew up, glowing with youth and beauty she was given in marriage to Sunda, son of Jharjha.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)ब्रह्माजी ने ही उस कन्या को एक हजार हाथियों के समान बल दे दिया; परंतु उन महायशस्वी पितामह ने उस यक्ष को पुत्र नहीं ही दिया (उसके संकल्प के अनुसार पुत्र प्राप्त हो जाने पर उसके द्वारा जनता का अत्यधिक उत्पीड़न होता, यही सोचकर ब्रह्माजी ने पुत्र नहीं दिया)

Hinglish
25.8VR-1-25-8

ताम् तु बालाम् विवर्धन्तीम् रूप यौवन शालिनीम् । जंभ पुत्राय सुन्दाय ददौ भार्याम् यशस्विनीम् ॥

tām tu bālām vivardhantīm rūpa yauvana śālinīm | jaṃbha putrāya sundāya dadau bhāryām yaśasvinīm ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अथthereafterकस्यचित् कालस्यafter some timeयक्षीthe female yakshi,Tatakaमारीचं नामby name Marichaदुर्धर्षम्unassailableपुत्रम्sonअजायतgave birthय:heशापात्because of the curseराक्षस: अभवत्became rakshasa.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAfter some time that yakshini gave birth to an unassailable son by name Maricha. Because of a curse, he became a rakshasa (though born of yaksha parentage).

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘धीरे-धीरे वह यक्ष-बालिका बढ़ने लगी और बढ़कर रूप-यौवन से सुशोभित होने लगी। उस अवस्था में सुकेतु ने अपनी उस यशस्विनी कन्या को जम्भपुत्र सुन्द के हाथ में उसकी पत्नी के रूप में दे दिया

Hinglish
25.9VR-1-25-9

कस्यचित् तु अथ कालस्य यक्षी पुत्रम् व्यजायत । मारीचम् नाम दुर्धर्षम् यः शापात् राक्षसोऽभवत् ॥

kasyacit tu atha kālasya yakṣī putram vyajāyata | mārīcam nāma durdharṣam yaḥ śāpāt rākṣaso'bhavat ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राम:O Ramaसुन्देwhen Sundaनिहतेwas killedसा ताटकाthat Tatakaपुत्रेण सहalong with her sonऋषिसत्तमम्excellent of sagesअगस्त्यम्Agastyaप्रधर्षयितुम्to attack himइच्छतिdesires(ed).
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO Rama when Sunda died Tataka along with her son wanted to attack Agastya, the best of sages.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘कुछ काल के बाद उस यक्षी ताटका ने मारीच नाम से प्रसिद्ध एक दुर्जय पुत्र को जन्म दिया, जो अगस्त्य मुनि के शाप से राक्षस हो गया

Hinglish
25.10VR-1-25-10

सुन्दे तु निहते राम सा अगस्त्यम् ऋषि सत्तमम् । ताटका सह पुत्रेण प्रधर्षयितुम् इच्छति ॥

sunde tu nihate rāma sā agastyam ṛṣi sattamam | tāṭakā saha putreṇa pradharṣayitum icchati ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
साsheगर्जन्तीroaringजातसंरम्भाwith haste and excitementभक्षार्धम्to devourअभ्यधावतrushed towards himभगवान्venerableस: अगस्त्य: ऋषि:that Agastya rishiआपतन्तीम्approachingताम्herदृष्ट्वाhaving seenराक्षसत्वम्demons' natureभजस्व इतिpartakeमरीचम्Marichaव्याजहारspoke(cursed).
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetRoaring, she rushed with excitement to devour him. The venerable rishi Agastya saw her approaching him and cursed Maricha to assume form of a demoness.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘श्रीराम! अगस्त्य ने ही शाप देकर ताटका पति सुन्द को भी मार डाला। उसके मारे जाने पर ताटका पुत्र सहित जाकर मुनिवर अगस्त्य को भी मौत के घाट उतार देने की इच्छा करने लगी

Hinglish
25.11VR-1-25-11

भक्षार्थम् जात संरम्भा गर्जन्ती सा अभ्यधावत । आपतन्तीम् तु ताम् दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवान् ऋषिः ॥

bhakṣārtham jāta saṃrambhā garjantī sā abhyadhāvata | āpatantīm tu tām dṛṣṭvā agastyo bhagavān ṛṣiḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
परमक्रुद्ध:exceedingly wrathfulअगस्त्य:AgastyaताटकामपिTataka alsoशप्तवान्cursedइदं रूपम्this formविहायabandoningअथthereafterविरूपाdisfigured shapeविकृताननाhideous countenanceपुरुषादीbecoming a cannibalमहायक्षीgreat yakshiतेto youदारुणं रूपम् अस्तुlet it be a terrible form.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetMighty angry, Agastya cursed Tataka saying, 'Abandon this form of a great yakshini and assume the terrible figure of a rakshasi, a cannibal with distorted appearance and a hideous countenance'.

This translation covers verses 25.11–25.12 together.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘वह कुपित हो मुनि को खा जानेके लिये गर्जना करती हुई दौड़ी। उसे आती देख भगवान् अगस्त्य मुनि ने मारीच से कहा—’तू देवयोनि-रूप का परित्याग करके राक्षस भाव को प्राप्त हो जा’

Hinglish
25.12VR-1-25-12

राक्षसत्वम् भजस्व इति मारीचम् व्याजहार सः । अगस्त्यः परम अमर्षः ताटकाम् अपि शप्तवान् ॥

rākṣasatvam bhajasva iti mārīcam vyājahāra saḥ | agastyaḥ parama amarṣaḥ tāṭakām api śaptavān ||

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘फिर अत्यन्त अमर्ष में भरे हुए ऋषि ने ताटका को भी शाप दे दिया—’तू विकराल मुखवाली नरभक्षिणी राक्षसी हो जा। तू है तो महायक्षी; परंतु अब शीघ्र ही इस रूप को त्याग कर तेरा भयङ्कर रूप हो जाय’

This Hindi translation covers verses 25.12–25.13 together.

HinglishWord meanings are shown with verse 25.11English is translated together with verse 25.11
25.13VR-1-25-13

पुरुषादी महायक्षी विरूपा विकृत आनना । इदम् रूपम् विहायाशु दारुणम् रूपम् अस्तु ते ॥

puruṣādī mahāyakṣī virūpā vikṛta ānanā | idam rūpam vihāyāśu dāruṇam rūpam astu te ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
शापकृतामर्षाenraged at the curseसा एषा ताटकाthis same Tatakaक्रोधमूर्छिताhas become senseless with angerअगस्त्यचरितम्place tread over by Agstyaशुभम्sacredएनं देशम्this landउत्सादयतिis destroying.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetEnraged at the curse, senseless, Tataka with anger, has been ravaging this sacred land when Agastya walked.

HinglishHindi is translated together with verse 25.12
25.14VR-1-25-14

सैषा शाप कृताम् अर्षा ताटका क्रोध मूर्छिता । देशम् उत्सादयति एनम् अगस्त्या चरितम् शुभम् ॥

saiṣā śāpa kṛtām arṣā tāṭakā krodha mūrchitā | deśam utsādayati enam agastyā caritam śubham ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राघव(राम) O Ramaदुर्वृत्ताम्wickedपरमदारुणाम्highly cruelदुष्टपराक्रमाम्having vile prowessएनां यक्षीम्this yakshiगोब्राह्मणहितार्थायfor the welfare of brahmins and the cowsजहिyou may slay her.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO Rama for the welfare of cows and brahmins, slay this yakshini who is wicked, extremely cruel and possessing vile prowess.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘इस प्रकार शाप मिलने के कारण ताटका का अमर्ष और भी बढ़ गया। वह क्रोध से मूर्च्छित हो उठी और उन दिनों अगस्त्य जी जहाँ रहते थे, उस सुन्दर देश को उजाड़ने लगी

Hinglish
25.15VR-1-25-15

एनाम् राघव दुर्वृत्ताम् यक्षीम् परम दारुणाम् । गो ब्राह्मण हितार्थाय जहि दुष्ट पराक्रमाम् ॥

enām rāghava durvṛttām yakṣīm parama dāruṇām | go brāhmaṇa hitārthāya jahi duṣṭa parākramām ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रघुनन्दनO Ramaशापसम्स्पृष्टाम्maligned by the curseएनाम्this yakshiniनिहन्तुम्to slayत्वां ऋतेexcept youकश्चित् पुमान्a single manत्रिषु लोकेषुin three worldsन उत्सहते हिnot inclined.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO son of Raghu's dynasty she is maligned by the curse, and so not a single man in the three worlds except you, is competent to slay this yakshini.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘रघुनन्दन! तुम गौओं और ब्राह्मणों का हित करनेके लिये दुष्ट पराक्रम वाली इस परम भयङ्कर दुराचारिणी यक्षी का वध कर डालो

Hinglish
25.16VR-1-25-16

न हि एनाम् शाप संसृष्टाम् कश्चित् उत्सहते पुमान् । निहन्तुम् त्रिषु लोकेषु त्वाम् ऋते रघु नन्दन ॥

na hi enām śāpa saṃsṛṣṭām kaścit utsahate pumān | nihantum triṣu lokeṣu tvām ṛte raghu nandana ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
नरोत्तमO Best among menस्त्रीवधकृतेby the act of slaying a womanतेto youघृणाpity न कार्या need not be shownराजसूनुनाby a princeचातुर्वर्ण्यहितार्थायin the interests four orders of the societyकर्तव्यम्should be done.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO best among men you need not hate killing a woman. You are a prince. You should serve the interest of the four orders of the society.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘रघुकुल को आनन्दित करनेवाले वीर! इस शापग्रस्त ताटका को मारने के लिये तीनों लोकों में तुम्हारे सिवा दूसरा कोई पुरुष समर्थ नहीं है

Hinglish
25.17VR-1-25-17

न हि ते स्त्री वध कृते घृणा कार्या नरोत्तम । चातुर् वर्ण्य हितार्थाम् हि कर्तव्यम् राज सूनुना ॥

na hi te strī vadha kṛte ghṛṇā kāryā narottama | cātur varṇya hitārthām hi kartavyam rāja sūnunā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रक्षताwhile protectingसताby a virtuous manप्रजारक्षणकारणात्for the welfare of the subjectsनृशंसं वाeither cruelअनृशंसं वाor not cruel ,पातकं वा or a sinसदोषं वाor involving a mistakeकर्तव्यम्should be done.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWhether cruel or kind, sinful or wrong whatever contributes to the protection of the subjects, should be done by the righteous (king).

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘नरश्रेष्ठ! तुम स्त्री-हत्या का विचार करके इसके प्रति दया न दिखाना। एक राजपुत्र को चारों वर्गों के हितके लिये स्त्रीहत्या भी करनी पड़े तो उससे मुँह नहीं मोड़ना चाहिये

Hinglish
25.18VR-1-25-18

नृशंसम् अनृशंसम् वा प्रजा रक्षण कारणात् । पातकम् वा सदोषम् वा कर्तव्यम् रक्षता सदा ॥

nṛśaṃsam anṛśaṃsam vā prajā rakṣaṇa kāraṇāt | pātakam vā sadoṣam vā kartavyam rakṣatā sadā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राज्यभारनियुक्तानाम्for those who enjoined by the burden of royaltyएष:this oneसनातन:eternalधर्म:lawकाकुत्स्थO Kakusthsaअधर्म्याम्unjust (Tataka )जहिkill herअस्या:for this Tatakaधर्म:righteousnessन विद्यते हिknows not.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThis is the eternal law binding those who are appointed to bear the burden of a kingdom. O Kakutstha kill her. She knows no dharma.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘प्रजापालक नरेश को प्रजाजनों की रक्षाके लिये क्रूरतापूर्ण या क्रूरतारहित, पातकयुक्त अथवा सदोष कर्म भी करना पड़े तो कर लेना चाहिये। यह बात उसे सदा ही ध्यान में रखनी चाहिये

Hinglish
25.19VR-1-25-19

राज्य भार नियुक्तानाम् एष धर्मः सनातनः । अधर्म्याम् जहि काकुत्स्थ धर्मो हि अस्याम् न विद्यते ॥

rājya bhāra niyuktānām eṣa dharmaḥ sanātanaḥ | adharmyām jahi kākutstha dharmo hi asyām na vidyate ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
नृपO Princeपुराin the days of the pastपृथिवीम्this earthहन्तुम्to destroyइच्छन्तीम्intendingविरोचनसुताम्daughter of Virochanaमन्थराम्Mantharaशक्र:Indraअभ्यसूदयत्slewश्रूयते हिit is heard.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO Prince It is heard that in the past Indra slew Manthara, Virochana's daughter who intended to destroy the earth.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘जिनके ऊपर राज्य के पालनका भार है, उनका तो यह सनातन धर्म है। ककुत्स्थकुलनन्दन! ताटका महापापिनी है। उसमें धर्म का लेशमात्र भी नहीं है; अतः उसे मार डालो

Hinglish
25.20VR-1-25-20

श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचन सुताम् नृप । पृथिवीम् हन्तुम् इच्छन्तीम् मन्थराम् अभ्यसूदयत् ॥

śrūyate hi purā śakro virocana sutām nṛpa | pṛthivīm hantum icchantīm mantharām abhyasūdayat ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रामO Ramaपुराin the olden daysलोकम्this worldअनिन्द्रम्devoid of Indraइच्छन्तीdesirousदृढव्रताdetermined to vowकाव्यमाताmother of Sukracharyaभृगुपत्नी अपिwife of sage Bhriguविष्णुनाऽपिby Visnu alsoनिषूदिताdestroyed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'O Rama! In olden times, Kavya, the mother of Sukracharya, the wife of sage Bhrigu, was destroyed by Vishnu determined to destroy Indra.'

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘नरेश्वर! सुना जाता है कि पूर्वकाल में विरोचन की पुत्री मन्थरा सारी पृथ्वी का नाश कर डालना चाहती थी। उसके इस विचार को जानकर इन्द्र ने उसका वध कर डाला

Hinglish
25.21VR-1-25-21

विष्णुना च पुरा राम भृगु पत्नी पतिव्रता । अनिन्द्रम् लोकम् इच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता ॥

viṣṇunā ca purā rāma bhṛgu patnī pativratā | anindram lokam icchantī kāvyamātā niṣūditā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राजपुत्रO Princeमहात्मभि:magnanimousएतैश्चby themअन्यै:चby othersपुरुषसत्तमै:by the best among menबहुभिःby severalअधर्मसहिता:unrighteous onesनार्य:womenहता:were killed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO Prince by these magnanimous persons and by great men several unrighteous women were killed for the common good". इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चविंशस्सर्ग:।। Thus ends the twentyfifth sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘श्रीराम! प्राचीन काल में शुक्राचार्य की माता तथा भृगुकी पतिव्रता पत्नी त्रिभुवन को इन्द्र से शून्य कर देना चाहती थीं। यह जानकर भगवान् विष्णु ने उनको मार डाला

Hinglish
25.22VR-1-25-22

एतैः च अन्यैः च बहुभी राजपुत्रैः महात्मभिः । अधर्म सहिता नार्यो हताः पुरुषसत्तमैः । तस्माद् एनाम् घृणाम् त्यक्त्वा जहि मत् शासनान् नृप ॥

etaiḥ ca anyaiḥ ca bahubhī rājaputraiḥ mahātmabhiḥ | adharma sahitā nāryo hatāḥ puruṣasattamaiḥ | tasmād enām ghṛṇām tyaktvā jahi mat śāsanān nṛpa ||

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘इन्होंने तथा अन्य बहुत-से महामनस्वी पुरुषप्रवर राजकुमारों ने पापचारिणी स्त्रियों का वध किया है। नरेश्वर! अतः तुम भी मेरी आज्ञा से दया अथवा घृणा को त्यागकर इस राक्षसी को मार डालो’

Word meaningsEnglishHinglish