Sarga 69

याम् एव रात्रिम् ते दूताः प्रविशन्ति स्म ताम् पुरीम् । भरतेन अपि ताम् रात्रिम् स्वप्नो दृष्टः अयम् अप्रियः ॥

yām eva rātrim te dūtāḥ praviśanti sma tām purīm | bharatena api tām rātrim svapno dṛṣṭaḥ ayam apriyaḥ ||

व्युष्टाम् एव तु ताम् रात्रिम् दृष्ट्वा तम् स्वप्नम् अप्रियम् । पुत्रः राज अधिराजस्य सुभृशम् पर्यतप्यत ॥

vyuṣṭām eva tu tām rātrim dṛṣṭvā tam svapnam apriyam | putraḥ rāja adhirājasya subhṛśam paryatapyata ||

तप्यमानम् समाज्ञाय वयस्याः प्रिय वादिनः । आयासम् हि विनेष्यन्तः सभायाम् चक्रिरे कथाः ॥

tapyamānam samājñāya vayasyāḥ priya vādinaḥ | āyāsam hi vineṣyantaḥ sabhāyām cakrire kathāḥ ||

वादयन्ति तथा शान्तिम् लासयन्ति अपि च अपरे । नाटकानि अपरे प्राहुर् हास्यानि विविधानि च ॥

vādayanti tathā śāntim lāsayanti api ca apare | nāṭakāni apare prāhur hāsyāni vividhāni ca ||

स तैः महात्मा भरतः सखिभिः प्रिय वादिभिः । गोष्ठी हास्यानि कुर्वद्भिर् न प्राहृष्यत राघवः ॥

sa taiḥ mahātmā bharataḥ sakhibhiḥ priya vādibhiḥ | goṣṭhī hāsyāni kurvadbhir na prāhṛṣyata rāghavaḥ ||

तम् अब्रवीत् प्रिय सखो भरतम् सखिभिर् वृतम् । सुहृद्भिः पर्युपासीनः किम् सखे न अनुमोदसे ॥

tam abravīt priya sakho bharatam sakhibhir vṛtam | suhṛdbhiḥ paryupāsīnaḥ kim sakhe na anumodase ||

एवम् ब्रुवाणम् सुहृदम् भरतः प्रत्युवाच ह । शृणु त्वम् यन् निमित्तम्मे दैन्यम् एतत् उपागतम् ॥

evam bruvāṇam suhṛdam bharataḥ pratyuvāca ha | śṛṇu tvam yan nimittamme dainyam etat upāgatam ||

स्वप्ने पितरम् अद्राक्षम् मलिनम् मुक्त मूर्धजम् । पतन्तम् अद्रि शिखरात् कलुषे गोमये ह्रदे ॥

svapne pitaram adrākṣam malinam mukta mūrdhajam | patantam adri śikharāt kaluṣe gomaye hrade ||

प्लवमानः च मे दृष्टः स तस्मिन् गोमय ह्रदे । पिबन्न् अन्जलिना तैलम् हसन्न् इव मुहुर् मुहुः ॥

plavamānaḥ ca me dṛṣṭaḥ sa tasmin gomaya hrade | pibann anjalinā tailam hasann iva muhur muhuḥ ||

ततः तिलोदनम् भुक्त्वा पुनः पुनर् अधः शिराः । तैलेन अभ्यक्त सर्व अन्गः तैलम् एव अवगाहत ॥

tataḥ tilodanam bhuktvā punaḥ punar adhaḥ śirāḥ | tailena abhyakta sarva angaḥ tailam eva avagāhata ||

स्वप्ने अपि सागरम् शुष्कम् चन्द्रम् च पतितम् भुवि । सहसा च अपि सम्शन्तम् ज्वलितम् जात वेदसम् ॥

svapne api sāgaram śuṣkam candram ca patitam bhuvi | sahasā ca api samśantam jvalitam jāta vedasam ||

औपवाह्यस्य नागस्य विषाणम् शकलीकृतम् । सहसा चापि सम्शान्तम् ज्वलितम् जातवेदसम् ॥

aupavāhyasya nāgasya viṣāṇam śakalīkṛtam | sahasā cāpi samśāntam jvalitam jātavedasam ||

अवदीर्णाम् च पृथिवीम् शुष्कामः च विविधान् द्रुमान् । अहम् पश्यामि विध्वस्तान् सधूमामः चैव पार्वतान् ॥

avadīrṇām ca pṛthivīm śuṣkāmaḥ ca vividhān drumān | aham paśyāmi vidhvastān sadhūmāmaḥ caiva pārvatān ||

पीठे कार्ष्णायसे च एनम् निषण्णम् कृष्ण वाससम् । प्रहसन्ति स्म राजानम् प्रमदाः कृष्ण पिन्गलाः ॥

pīṭhe kārṣṇāyase ca enam niṣaṇṇam kṛṣṇa vāsasam | prahasanti sma rājānam pramadāḥ kṛṣṇa pingalāḥ ||

त्वरमाणः च धर्म आत्मा रक्त माल्य अनुलेपनः । रथेन खर युक्तेन प्रयातः दक्षिणा मुखः ॥

tvaramāṇaḥ ca dharma ātmā rakta mālya anulepanaḥ | rathena khara yuktena prayātaḥ dakṣiṇā mukhaḥ ||

प्रहसन्तीव राजानम् प्रमदा रक्तवासिनी । प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतासना ॥

prahasantīva rājānam pramadā raktavāsinī | prakarṣantī mayā dṛṣṭā rākṣasī vikṛtāsanā ||

एवम् एतन् मया दृष्टम् इमाम् रात्रिम् भय आवहाम् । अहम् रामः अथ वा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति ॥

evam etan mayā dṛṣṭam imām rātrim bhaya āvahām | aham rāmaḥ atha vā rājā lakṣmaṇo vā mariṣyati ||

नरः यानेन यः स्वप्ने खर युक्तेन याति हि । अचिरात् तस्य धूम अग्रम् चितायाम् सम्प्रदृश्यते ॥

naraḥ yānena yaḥ svapne khara yuktena yāti hi | acirāt tasya dhūma agram citāyām sampradṛśyate ||

एतन् निमित्तम् दीनो अहम् तन् न वः प्रतिपूजये । शुष्यति इव च मे कण्ठो न स्वस्थम् इव मे मनः ॥

etan nimittam dīno aham tan na vaḥ pratipūjaye | śuṣyati iva ca me kaṇṭho na svastham iva me manaḥ ||

न पश्यामि भयस्थानम् भयम् चैवोपधारये । भ्रष्टश्च स्वरयोगो मे चाया चोपहता मम ॥

na paśyāmi bhayasthānam bhayam caivopadhāraye | bhraṣṭaśca svarayogo me cāyā copahatā mama ||

जुगुप्सन्न् इव च आत्मानम् न च पश्यामि कारणम् । इमाम् हि दुह्स्वप्न गतिम् निशाम्य ताम् । अनेक रूपाम् अवितर्किताम् पुरा । भयम् महत् तद्द् हृदयान् न याति मे । विचिन्त्य राजानम् अचिन्त्य दर्शनम् ॥

jugupsann iva ca ātmānam na ca paśyāmi kāraṇam | imām hi duhsvapna gatim niśāmya tām | aneka rūpām avitarkitām purā | bhayam mahat tadd hṛdayān na yāti me | vicintya rājānam acintya darśanam ||