Sarga 44

तथा तु तम् समादिश्य भ्रातरम् रघुनंदनः । बबन्ध असिम् महातेजा जांबूनदमयः त्सरुम् ॥

tathā tu tam samādiśya bhrātaram raghunaṃdanaḥ | babandha asim mahātejā jāṃbūnadamayaḥ tsarum ||

ततः त्रि विनतम् चापम् आदाय आत्म विभूषणम् । आबध्य च कलापौ द्वौ जगाम उदग्र विक्रमः ॥

tataḥ tri vinatam cāpam ādāya ātma vibhūṣaṇam | ābadhya ca kalāpau dvau jagāma udagra vikramaḥ ||

तम् वंचयानो राजेन्द्रम् आपतन्तम् निरीक्ष्य वै । बभूव अंतर्हितः त्रासात् पुनः संदर्शने अभवत् ॥

tam vaṃcayāno rājendram āpatantam nirīkṣya vai | babhūva aṃtarhitaḥ trāsāt punaḥ saṃdarśane abhavat ||

बद्ध असिः धनुः आदाय प्रदुद्राव यतो मृगः । तम् स्म पश्यति रूपेण द्योतमानम् इव अग्रतः ॥

baddha asiḥ dhanuḥ ādāya pradudrāva yato mṛgaḥ | tam sma paśyati rūpeṇa dyotamānam iva agrataḥ ||

अवेक्ष्य अवेक्ष्य धावन्तम् धनुष् पाणिः महावने । अतिवृत्तम् इषोः पातात् लोभयानम् कदाचन ॥

avekṣya avekṣya dhāvantam dhanuṣ pāṇiḥ mahāvane | ativṛttam iṣoḥ pātāt lobhayānam kadācana ||

शंकितम् तु समुद् भ्रान्तम् उत्पतन्तम् इव अंबरे । दृअश्यमानम् अदृश्यम् च वन उद्देशेषु केषुचित् ॥

śaṃkitam tu samud bhrāntam utpatantam iva aṃbare | dṛaśyamānam adṛśyam ca vana uddeśeṣu keṣucit ||

चिन्न अभ्रैः इव संवीतम् शारदम् चन्द्र मण्डलम् । मुहूर्तात् एव ददृशे मुहुर् दूरात् प्रकाशते ॥

cinna abhraiḥ iva saṃvītam śāradam candra maṇḍalam | muhūrtāt eva dadṛśe muhur dūrāt prakāśate ||

दर्शन अदर्शनेन एव सः अपाकर्षत राघवम् । सुदूरम् आश्रमस्य अस्य मारिचो मृगताम् गतः ॥

darśana adarśanena eva saḥ apākarṣata rāghavam | sudūram āśramasya asya mārico mṛgatām gataḥ ||

आसीत् क्रुद्धः तु काकुत्स्थो विवशः तेन मोहितः । अथ अवतस्थे सुश्रान्तः च्छायाम् आश्रित्य शाद्वले ॥

āsīt kruddhaḥ tu kākutstho vivaśaḥ tena mohitaḥ | atha avatasthe suśrāntaḥ cchāyām āśritya śādvale ||

स तम् उन्मादयामास मृगरूपो निशाचर । मृगैः परिवृतो अथ वन्यैः अदूरात् प्रत्यदृश्यत ॥

sa tam unmādayāmāsa mṛgarūpo niśācara | mṛgaiḥ parivṛto atha vanyaiḥ adūrāt pratyadṛśyata ||

ग्रहीतु कामम् दृष्ट्वा तम् पुनः एव अभ्यधावत । तत् क्षणात् एव संत्रासात् पुनर् अंतर्हितो अभवत् ॥

grahītu kāmam dṛṣṭvā tam punaḥ eva abhyadhāvata | tat kṣaṇāt eva saṃtrāsāt punar aṃtarhito abhavat ||

पुनर् एव ततो दूरात् वृक्ष खण्डात् विनिःसृतः । दृष्ट्वा रामो महातेजाः तम् हन्तुम् कृत निश्चयः ॥

punar eva tato dūrāt vṛkṣa khaṇḍāt viniḥsṛtaḥ | dṛṣṭvā rāmo mahātejāḥ tam hantum kṛta niścayaḥ ||

भूयः तु शरम् उद्धृत्य कुपितः तत्र राघवः । सूर्य रश्मि प्रतीकाशम् ज्वलंतम् अरि मर्दनम् ॥

bhūyaḥ tu śaram uddhṛtya kupitaḥ tatra rāghavaḥ | sūrya raśmi pratīkāśam jvalaṃtam ari mardanam ||

संधाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवत् बली । तम् एव मृगम् उद्दिश्य श्वसंतम् इव पन्नगम् ॥

saṃdhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavat balī | tam eva mṛgam uddiśya śvasaṃtam iva pannagam ||

मुमोच ज्वलितम् दीप्तम् अस्त्रम् ब्रह्म विनिर्मितम् । शरीरम् मृग रूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः ॥

mumoca jvalitam dīptam astram brahma vinirmitam | śarīram mṛga rūpasya vinirbhidya śarottamaḥ ||

मारीचस्य एव हृदयम् विभेद अशनि संनिभः । ताल मात्रम् अथ उत्प्लुत्य न्यपतत् स भृश आतुरः ॥

mārīcasya eva hṛdayam vibheda aśani saṃnibhaḥ | tāla mātram atha utplutya nyapatat sa bhṛśa āturaḥ ||

व्यनदत् भैरवम् नादम् धरण्याम् अल्प जीवितः । म्रियमाणः तु मारीचो जहौ ताम् कृत्रिमाम् तनुम् ॥

vyanadat bhairavam nādam dharaṇyām alpa jīvitaḥ | mriyamāṇaḥ tu mārīco jahau tām kṛtrimām tanum ||

स्मृत्वा तत् वचनम् रक्षो दध्यौ केन तु लक्ष्मणम् । इह प्रस्थापयेत् सीता ताम् शून्ये रावणे हरेत् ॥

smṛtvā tat vacanam rakṣo dadhyau kena tu lakṣmaṇam | iha prasthāpayet sītā tām śūnye rāvaṇe haret ||

स प्राप्त कालम् अज्ञाय चकार च ततः स्वरम् । सदृशम् राघवस्य एव हा सीते लक्ष्मण इति च ॥

sa prāpta kālam ajñāya cakāra ca tataḥ svaram | sadṛśam rāghavasya eva hā sīte lakṣmaṇa iti ca ||

तेन मर्मणि निर्विद्धम् शरेण अनुपमेन हि । मृग रूपम् तु तत् त्यक्त्वा राक्षसम् रूपम् आस्थितः ॥

tena marmaṇi nirviddham śareṇa anupamena hi | mṛga rūpam tu tat tyaktvā rākṣasam rūpam āsthitaḥ ||

चक्रे स सुमहा कायम् मारीचो जीवितम् त्यजन् । तम् दृष्ट्वा पतितम् भूमौ राक्षसम् भीम दर्शनम् ॥

cakre sa sumahā kāyam mārīco jīvitam tyajan | tam dṛṣṭvā patitam bhūmau rākṣasam bhīma darśanam ||

रामो रुधिर सिक्त अंगम् चेष्टमानम् महीतले । जगाम मनसा सीताम् लक्ष्मणस्य वचः स्मरन् ॥

rāmo rudhira sikta aṃgam ceṣṭamānam mahītale | jagāma manasā sītām lakṣmaṇasya vacaḥ smaran ||

मारीचस्य तु माय एषा पूर्व उक्तम् लक्ष्मणेन तु । तत् तदा हि अभवत् च अद्य मारीचो अयम् मया हतः ॥

mārīcasya tu māya eṣā pūrva uktam lakṣmaṇena tu | tat tadā hi abhavat ca adya mārīco ayam mayā hataḥ ||

हा सीते लक्ष्मण इति एवम् आक्रुश्य तु महा स्वनम् । ममार राक्षसः सो अयम् श्रुत्वा सीता कथम् भवेत् ॥

hā sīte lakṣmaṇa iti evam ākruśya tu mahā svanam | mamāra rākṣasaḥ so ayam śrutvā sītā katham bhavet ||

लक्ष्मणः च महाबाहुः काम् अवस्थाम् गमिष्यति । इति संचिन्त्य धर्माअत्मा रामो हृष्ट तनू रुहः ॥

lakṣmaṇaḥ ca mahābāhuḥ kām avasthām gamiṣyati | iti saṃcintya dharmāatmā rāmo hṛṣṭa tanū ruhaḥ ||

तत्र रामम् भयम् तीव्रम् आविवेश विषादजम् । राक्षसम् मृग रूपम् तम् हत्वा श्रुत्वा च तत् स्वनम् ॥

tatra rāmam bhayam tīvram āviveśa viṣādajam | rākṣasam mṛga rūpam tam hatvā śrutvā ca tat svanam ||

निहत्य पृषतम् च अन्यम् मांसम् आदाय राघवः । त्वरमाणो जनस्थानम् ससार अभिमुखः तदा ॥

nihatya pṛṣatam ca anyam māṃsam ādāya rāghavaḥ | tvaramāṇo janasthānam sasāra abhimukhaḥ tadā ||