Sarga 21

स पुनः पतिताम् दृष्ट्वा क्रोधात् शूर्पणखाम् खरः । उवाच व्यक्तता वाचा ताम् अनर्थ अर्थम् आगताम् ॥

sa punaḥ patitām dṛṣṭvā krodhāt śūrpaṇakhām kharaḥ | uvāca vyaktatā vācā tām anartha artham āgatām ||

मया तु इदानीम् शूराः ते राक्षसा पिशित अशनाः । त्वत् प्रियार्थम् विनिर्दिष्टाः किम् अर्थम् रुद्यते पुनः ॥

mayā tu idānīm śūrāḥ te rākṣasā piśita aśanāḥ | tvat priyārtham vinirdiṣṭāḥ kim artham rudyate punaḥ ||

भक्ताः चैव अनुरक्ताः च हिताः च मम नित्यशः । हन्यमाना अपि न हन्यन्ते न न कुर्युः वचो मम ॥

bhaktāḥ caiva anuraktāḥ ca hitāḥ ca mama nityaśaḥ | hanyamānā api na hanyante na na kuryuḥ vaco mama ||

किम् एतत् श्रोतुम् इच्छामि कारणम् यत् कृते पुनः । हा नाथ इति विनर्दन्ती सर्पवत् चेष्टसे क्षितौ ॥

kim etat śrotum icchāmi kāraṇam yat kṛte punaḥ | hā nātha iti vinardantī sarpavat ceṣṭase kṣitau ||

अनाथ वत् विलपसि किम् नु नाथे मयि स्थिते । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ मा मैवम् वैक्लव्यम् त्यज्यताम् इति ॥

anātha vat vilapasi kim nu nāthe mayi sthite | uttiṣṭhottiṣṭha mā maivam vaiklavyam tyajyatām iti ||

इति एवम् उक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता । विमृज्य नयने स अस्रे खरम् भ्रातरम् अब्रवीत् ॥

iti evam uktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā | vimṛjya nayane sa asre kharam bhrātaram abravīt ||

अस्मि इदानीम् अहम् प्रप्ता हत श्रवण नासिका । शोणित ओघ परिक्लिन्ना त्वया च परिसमन्विता ॥

asmi idānīm aham praptā hata śravaṇa nāsikā | śoṇita ogha pariklinnā tvayā ca parisamanvitā ||

प्रेषिताः च त्वया शूरा राक्षसाः ते चतुर् दश । निहन्तुम् राघवम् घोराम् मत् प्रियार्थम् स लक्ष्मणम् ॥

preṣitāḥ ca tvayā śūrā rākṣasāḥ te catur daśa | nihantum rāghavam ghorām mat priyārtham sa lakṣmaṇam ||

ते तु रामेण सामर्षाः शूल पट्टिस पाणयः । समरे निहताः सर्वे सायकैः मर्म भेदिभिः ॥

te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūla paṭṭisa pāṇayaḥ | samare nihatāḥ sarve sāyakaiḥ marma bhedibhiḥ ||

तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा क्षणेन एव महाजवान् । रामस्य च महत् कर्म महान् त्रासो अभवन् मम ॥

tān bhūmau patitān dṛṣṭvā kṣaṇena eva mahājavān | rāmasya ca mahat karma mahān trāso abhavan mama ||

सा अस्मि भीता समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर । शरणम् त्वाम् पुनः प्राप्ता सर्वतो भय दर्शिनी ॥

sā asmi bhītā samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara | śaraṇam tvām punaḥ prāptā sarvato bhaya darśinī ||

विषाद नक्र अध्युषिते परित्रास ऊर्मि मालिनि । किम् माम् न त्रायसे मग्नाम् विपुले शोक सागरे ॥

viṣāda nakra adhyuṣite paritrāsa ūrmi mālini | kim mām na trāyase magnām vipule śoka sāgare ||

एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः । ये च मे पदवीम् प्राप्ता राक्षसाः पिशित अशनाः ॥

ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ | ye ca me padavīm prāptā rākṣasāḥ piśita aśanāḥ ||

मयि ते यदि अनुक्रोशो यदि रक्षःसु तेषु च । रामेण यदि शक्तिः ते तेजो वा अस्ति निशा चर ॥

mayi te yadi anukrośo yadi rakṣaḥsu teṣu ca | rāmeṇa yadi śaktiḥ te tejo vā asti niśā cara ||

दण्डकारण्य निलयम् जहि राक्षस कण्टकम् । यदि रामम् अमित्रघ्नम् न त्वम् अद्य वधिष्यसि ॥

daṇḍakāraṇya nilayam jahi rākṣasa kaṇṭakam | yadi rāmam amitraghnam na tvam adya vadhiṣyasi ||

तव चैव अग्रतः प्राणान् त्यक्ष्यामि निरपत्रपा । बुद्ध्या अहम् अनुपश्यामि न त्वम् रामस्य संयुगे ॥

tava caiva agrataḥ prāṇān tyakṣyāmi nirapatrapā | buddhyā aham anupaśyāmi na tvam rāmasya saṃyuge ||

स्थातुम् प्रति मुखे शक्तः स बलो अपि महा रणे । शूरमानी न शूरः त्वम् मिथ्या आरोपित विक्रमः ॥

sthātum prati mukhe śaktaḥ sa balo api mahā raṇe | śūramānī na śūraḥ tvam mithyā āropita vikramaḥ ||

अपयाहि जन स्थानात् त्वरितः सह बान्धवः । जहि त्वम् समरे मूढान् यथा तु कुलपांसन ॥

apayāhi jana sthānāt tvaritaḥ saha bāndhavaḥ | jahi tvam samare mūḍhān yathā tu kulapāṃsana ||

मानुषौ तौ न शक्नोषि हन्तुम् वै राम लक्ष्मणौ । निःसत्त्वस्य अल्प वीर्यस्य वासः ते कीदृशः तु इह ॥

mānuṣau tau na śaknoṣi hantum vai rāma lakṣmaṇau | niḥsattvasya alpa vīryasya vāsaḥ te kīdṛśaḥ tu iha ||

राम तेजो अभिभूतो हि त्वम् क्षिप्रम् विनशिष्यसि । स हि तेजः समायुक्तो रामो दशरथात्मजः ॥

rāma tejo abhibhūto hi tvam kṣipram vinaśiṣyasi | sa hi tejaḥ samāyukto rāmo daśarathātmajaḥ ||

भ्राता च अस्य महा वीर्यो येन च अस्मि विरूपिता । एवम् विलाप्य बहुशो राक्ष्सी प्रदरोदरी ॥

bhrātā ca asya mahā vīryo yena ca asmi virūpitā | evam vilāpya bahuśo rākṣsī pradarodarī ||

भ्रातुः समीपे शोक आर्ता नष्ट संज्ञा बभूव ह । कराभ्याम् उदरम् हत्वा रुरोद भृश दुःखिता ॥

bhrātuḥ samīpe śoka ārtā naṣṭa saṃjñā babhūva ha | karābhyām udaram hatvā ruroda bhṛśa duḥkhitā ||